NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG KINH TẾ XÃ HỘI

CỦA NGÀNH VUI CHƠI CÓ THƯỞNG Ở NƯỚC TA

Ngày 26 tháng 6 năm 2015 Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững Vùng (IRSD) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (VASS- Viện Hàn lâm) đã tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Nghiên cứu tác động kinh tế xã hội của ngành vui chơi có thưởng tại Việt Nam”. Tham dự Hội thảo có đại diện Lãnh đạo Viện Hàn lâm, đại diện Bộ Tài Chính, Bộ Công An, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, đại diện một số bộ, ngành và cơ quan khác. Về phía Viện Hàn lâm có các chuyên gia, các nhà nghiên cứu của một số Viện nghiên cứu chuyên ngành và cán bộ của Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững Vùng. PGS.TS. Mai Quỳnh Nam và PGS.TSKH. Lương Đình Hải của Viện Nghiên cứu Con người đã tham dự và phát biểu ý kiến.

Tại buổi Tọa đàm, TS. Nguyễn Đình Chúc, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững Vùng, thay mặt nhóm nghiên cứu đã trình bày báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu ngành vui chơi có thưởng ở nước ta hiện nay, sau đó các diễn giả khác đã trình bày một số báo cáo chuyên sâu về các vấn đề như: thực trạng hoạt động kinh doanh các trò chơi có thưởng ở nước ta; kinh nghiệm tổ chức, quản lý ngành vui chơi có thưởng của một số nước và khu vực như Macao, Singapore, Campuchia, Hoa kỳ, Nga, v.v…; những đóng góp kinh tế của ngành vui chơi có thưởng ở nước ta; những tác động kinh tế; những tác động văn hóa; những tác động xã hội; khía cạnh pháp lý, du lịch và quản lý ngành vui chơi có thưởng cũng như các quan điểm khác nhau về việc kinh doanh ngành này.

Theo nhóm nghiên cứu hiện nay ở nước ta ngành vui chơi có thưởng đang tồn tại dưới hai hình thức là hợp pháp và bất hợp pháp. Hình thức hợp pháp gồm xổ số, sòng bạc, trò chơi điện tử có thưởng. Hình thức bất hợp pháp có: lô, đề; cá cược qua mạng; chơi sòng bạc ở nước ngoài. Hiện chưa thể đánh giá hết được quy mô, tác động của hình thức bất hợp pháp. Nhưng qua nghiên cứu hình thức hợp pháp ở các địa bàn như Lào Cai, Tây Ninh, Hồ Tràm Strip, và qua khảo sát kinh nghiệm một số nước thì tác động kinh tế của ngành vui chơi có thưởng là có thực, gồm: 1- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; 2- Tạo việc làm và tăng thu nhập cho một bộ phận người lao động; 3- Gia tăng dòng vốn đầu tư vào địa phương; 4- Góp phần tăng ngân sách Nhà nước và địa phương; 5- Phát triển dịch vụ thay thế nhập khẩu tiềm năng; 6- Tăng trao đổi thương mại.

Về phương diện tác động xã hội, theo báo cáo của nhóm nghiên cứu, ngành vui chơi có thưởng lại làm giảm năng suất lao động; có thể làm gia tăng hiện tượng trầm cảm và bệnh lý liên quan đến căng thẳng; có thể gia tăng tội phạm có tổ chức; tình trạng ly dị và bạo lực gia đình; tình trạng nợ nần và phá sản. Do vậy một số nước đã có những quy định hạn chế người dân bản địa tham gia những hoạt động này đồng thời cũng đưa ra hình thức kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh của ngành này.

Ở nước ta, Đảng và Nhà nước đã có nhiều quy định pháp lý đối với ngành vui chơi có thưởng. Thí dụ: nghị định 86/2013 quy định về kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài: Nghị định 30/2007 về kinh doanh xổ số v.v... Nhóm nghiên cứu đã phân tích và nêu ra các số liệu cụ thể về các nghiên cứu trường hợp ở Tây Ninh, Lào Cai, Hồ Tràm Strip và những kết quả điều tra kinh tế xã hội về vui chơi có thưởng ở nước ta hiện nay. Với các nghiên cứu trường hợp, báo cáo viên đã nêu cụ thể tác động tích cực và những tác động tiêu cực về kinh tế, xã hội ở địa bàn nghiên cứu trường hợp nói trên như tạo việc làm, tạo điều kiện kinh doanh cho các doanh nghiệp khác,  chảy máu ngoại tệ, nảy sinh các tệ nạn xã hội, quan hệ gia đình bị phá vỡ v.v... Quan điểm của nhóm nghiên cứu là nên cho kinh doanh ngành vui chơi có thưởng, nhưng phải thay đổi phương thức quản lý, kiểm tra, giám sát, và lưu ý rằng đây là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện.

Nhóm nghiên cứu cũng đã trình bày việc điều tra dư luận xã hội về hiểu biết, dự đoán ảnh hưởng của việc hợp pháp hóa sòng bạc, sự tham gia của dân cư, mức độ ảnh hưởng của các sòng bạc nếu được mở v.v… Từ những kết quả điều tra bước đầu đó, nhóm nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị chính sách như: cần phải đứng trên quan điểm thực tiễn để nhận thức đúng hơn về ngành vui chơi có thưởng; thành lập cơ quan chuyên trách để quản lý và phát triển đúng hướng; áp dụng thí điểm và học tập kinh nghiệm nước ngoài; xây dựng một số quy định đặc thù đối với người Việt Nam khi tham gia; quy định về trách nhiệm xã hội và các quy định khác, để ngành này có thể có những đóng góp tốt hơn cho nền kinh tế và đảm bảo sự phát triển văn hóa, xã hội, an ninh.

Các đại biểu tham dự đã thảo luận sôi nổi đóng góp các ý kiến vào Báo cáo nghiên cứu, đề xuất quan điểm và cũng thể hiện những khác biệt ý kiến về vấn đề này. Đại đa số ý kiến cho rằng: cần tiếp tục nghiên cứu vấn đề này một cách toàn diện hơn, đầy đủ hơn, cả về phương diện văn hóa, xã hội và phát triển con người; đã đến lúc cần phải phát triển ngành này mạnh hơn với những điều kiện xác định; cần có cơ chế quản lý tốt hơn, thích hợp hơn để định hướng ngành này phục vụ phát triển kinh tế, du lịch, văn hóa, xã hội, chứ không nên theo tư duy không quản lý được thì cấm hoặc hạn chế tối đa; cần phải phân tích và lưu ý đến cả khía cạnh tiêu cực của nó để có giải pháp quản lý thích hợp, ngăn chặn từ xa và ngăn chặn sớm bởi thực tế ở nước ta đã cho phép mở các sòng bạc, xổ số, trò chơi điện tử có thưởng hạn chế v.v… Các vấn đề như có nên hợp pháp hóa các sòng bạc hay không? Có thể và nên mở các sòng bạc ở đâu ? Nên cho phép những ai được vào chơi sòng bạc? Quản lý sòng bạc và trò chơi có thưởng thế nào? Cách thức ứng xử với các loại trò chơi cờ bạc trực tuyến ra sao? Các quốc gia đã quản lý các trò chơi cờ bạc ra sao?.. đã được thảo luận sôi nổi và gợi nên nhiều vấn đề để suy nghĩ và tiếp tục khảo sát, nghiên cứu. Các diễn giả đã đề nghị tiếp tục nghiên cứu vấn đề sâu rộng hơn cả về phương diện lý thuyết lẫn thực tế và kinh nghiệm nước ngoài để có những đề xuất chính sách thích hợp, thiết thực và có căn cứ khoa học đầy đủ.

                                                                                                            Lương Hải