Sau nhiều năm triển khai, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã lan tỏa sâu rộng, phát huy giá trị di sản của Người, góp phần bồi đắp các giá trị văn hóa và con người Việt Nam. Thực hiện chiến lược phát triển với yêu cầu, mục tiêu cao hơn, việc học và làm theo Bác cần được vận dụng sáng tạo hơn để đáp ứng những đòi hỏi mới của thực tiễn

Từ nền tảng tư duy đến định hướng phát triển

Nhìn sâu xa, những định hướng chiến lược của Đại hội XIV của Đảng, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, 

chính là sự kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới. Làm rõ hơn chủ trương của Đảng, trong bài viết Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh các quyết sách đổi mới trong thời gian gần đây đều cần được soi chiếu bằng tư tưởng Hồ Chí Minh trên tinh thần: Soi chiếu để giữ đúng mục tiêu. Soi chiếu để lựa chọn đúng phương pháp. Soi chiếu để mọi đổi mới không xa rời nhân dân, mọi phát triển không đánh mất bản sắc, mọi cải cách không tách khỏi lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Những nhận định sâu sắc về giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay trong bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhanh chóng nhận được sự quan tâm từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu. Phân tích những luận điểm cốt lõi của bài viết, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc nhìn nhận: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã một lần nữa khẳng định học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh là chủ trương lớn của Đảng ta. Nhiệm vụ ấy đã trở thành quy luật, có tính chiến lược, đòi hỏi thực hành thường xuyên trong giai đoạn mới. Từ đó, kết tinh thành động lực quy tụ sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, đưa đất nước Việt Nam tiến lên xã hội chủ nghĩa; đồng thời kiến tạo giải pháp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, con người, hệ giá trị gia đình Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

"Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống lý luận mở, xây dựng trên nền tảng phương pháp luận biện chứng, khoa học và giàu tính thực tiễn. Bản chất mở này chính là nền tảng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiếp tục vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển và làm giàu thêm di sản của Người ngay từ việc hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV đề ra."_Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh).

Lý giải về sự kiên định của Đảng ta trong việc lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) khẳng định: Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống lý luận mở, xây dựng trên nền tảng phương pháp luận biện chứng, khoa học và giàu tính thực tiễn. Bản chất mở này chính là nền tảng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiếp tục vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển và làm giàu thêm di sản của Người ngay từ việc hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV đề ra. Đơn cử, mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 xuất phát từ mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Soi chiếu theo tư tưởng nhân văn của Người, mục tiêu thu nhập cao mà Đảng ta đặt ra cho giai đoạn tới chính là chất lượng cuộc sống của nhân dân, là sự phồn vinh, hạnh phúc, là tiến bộ và công bằng xã hội.

Sáng tạo trong phương pháp, thực tiễn trong hành động

Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam; phương thức học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người cũng không ngừng được bổ sung, phát triển phù hợp yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử. Điều đó cho thấy, giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ có ở những nội dung bất biến mà còn ở khả năng được vận dụng sáng tạo để giải quyết những vấn đề mới do thực tiễn đặt ra.

Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, đề ra yêu cầu phải xác định đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong giữ gìn, phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh; là nguồn sức mạnh, động lực to lớn để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.

Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, đề ra yêu cầu phải xác định đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong giữ gìn, phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh; là nguồn sức mạnh, động lực to lớn để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.

Chia sẻ thêm về những bước tiến trong nhận thức về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức phong cách Hồ Chí Minh thời gian qua, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc thông tin: Quá trình đổi mới tư duy của Đảng về học tập và làm theo Bác được thể hiện rất rõ qua các kỳ Đại hội Đảng. Tại Đại hội X, trọng tâm mới dừng ở học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đến Đại hội XII, nội hàm được mở rộng với việc bổ sung yếu tố “phong cách”. Đại hội XIII tiến thêm một bước nữa về tư duy lý luận khi Đảng ta nhấn mạnh việc học và làm theo Bác cần đặt trên ba trụ cột “học tập, làm theo và nêu gương”, khẳng định việc học Bác không chỉ là tiếp thu nhận thức hay rèn luyện phẩm chất cá nhân mà phải được thể hiện bằng hành động và trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Trong giai đoạn phát triển mới, các yêu cầu đó tiếp tục được nâng lên ở tầm mức cao hơn. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc, những chuyển biến trong nhận thức về học và làm theo Bác cho thấy nỗ lực không ngừng đổi mới của Đảng ta để quá trình này phải gắn liền với thực hiện nhiệm vụ chính trị cụ thể. Hiện nay, với nhiệm vụ trọng tâm là làm sao để di sản của Người trở thành nguồn lực nội sinh của phát triển, việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh cần đáp ứng thêm các điều kiện mới như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra. Đó là, kiên định mục tiêu, sáng tạo phương pháp, thực tiễn trong hành động, nhân văn trong mục đích, lấy dân làm gốc và lấy lợi ích quốc gia-dân tộc làm tối thượng.

Bình luận về những điều kiện mới này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường cho rằng: Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới phải chuyển mạnh từ ý thức tu dưỡng bản thân sang nâng cao năng lực hành động thực tiễn. Phẩm chất của cán bộ, đảng viên phải được định lượng bằng sản phẩm đầu ra cụ thể của quá trình công tác, nhất là năng lực tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, kiến tạo cơ chế, phục vụ phát triển, đem lại lợi ích cho nhân dân.

Để những yêu cầu đó trở thành kết quả cụ thể trong thực tiễn, mỗi cán bộ, đảng viên cần có phương pháp tư duy khoa học và hành động phù hợp. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Cường, một trong những giá trị đặc sắc của tư tưởng Hồ Chí Minh cần tiếp tục được đẩy mạnh học tập và thực hành là hệ thống phương pháp luận biện chứng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tầm nhìn chiến lược vĩ mô và năng lực điều hành vi mô.

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, phương pháp luận của Người giúp mỗi cán bộ có tư duy hệ thống, biết xây dựng giải pháp cụ thể từ nhiệm vụ tổng thể. Khi chuyển dịch sang mô hình bộ máy tinh gọn, áp lực điều hành của cấp tỉnh và cấp cơ sở tăng lên do cắt bỏ tầng nấc trung gian; phương pháp quản trị của Người chính là lời giải dựa trên nguyên tắc: Phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, bảo đảm tính thông suốt của quy trình, kịp thời chỉ ra khuyết điểm trong quá trình vận hành, không để tích tụ thành sai phạm. Vận dụng sáng tạo thế giới quan biện chứng của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ giúp các cán bộ không né tránh mâu thuẫn, sẵn sàng gỡ bỏ những quy định máy móc, chồng chéo, không phù hợp; bám sát thực tiễn, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung.

Chỉ thị số 07-CT/TW chỉ rõ, ở một số nơi, việc học tập và làm theo Bác còn hình thức, thiếu chiều sâu, chưa chú trọng đúng mức việc thực hành, vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh; chưa tạo được chuyển biến thực chất từ nhận thức sang hành động; trách nhiệm nêu gương của một bộ phận cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu chưa gắn với giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc của nhân dân; biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chậm được khắc phục. Trong bối cảnh đó, hiệu quả của việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay phải được thể hiện ở khả năng chuyển hóa tư tưởng của Người thành năng lực lãnh đạo, quản trị và phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, đảng viên.