1. Giới thiệu

Chính sách phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) là một trong những chủ trương lớn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Thông qua các nghị quyết và quyết định của Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 7/NQ-CP năm 2026, việc phát triển NƠXH được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với mục đích phát triển con người. Chính sách này hướng tới việc hỗ trợ thế hệ trẻ - người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp và các đối tượng chính sách có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp. Đồng thời, Chính phủ đã giao chỉ tiêu cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương nhằm thúc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án NƠXH trong giai đoạn 2026 - 2030. Việc phát triển NƠXH không chỉ góp phần bảo đảm công bằng xã hội mà còn tạo động lực thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng và sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản. Đây là minh chứng cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng xã hội ổn định, phát triển và mục tiêu cao cả trên hết là an sinh xã hội, phát triển con người.

2. Nghị quyết số 7/NQ-CP: quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược An sinh xã hội phát triển con người và gợi mở hướng nghiên cứu cho Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới

Nghị quyết số 7/NQ-CP của Chính phủ không chỉ là văn bản điều hành chính sách mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng về an sinh xã hội, đời sống gia đình và sự phát triển con người của Việt Nam. Với mục tiêu xây dựng tối thiểu 1 triệu căn hộ NƠXH, Nghị quyết có ý nghĩa như một bước ngoặt quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và biến đổi cấu trúc dân cư. Từ góc độ nghiên cứu khoa học xã hội, văn bản này mở ra nhiều hướng tiếp cận mới cho Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới trong định hướng nghiên cứu các vấn đề liên quan đến con người, gia đình và bình đẳng xã hội. Đặc biệt, Nghị quyết 7/NQ-CP có ý nghĩa lớn đối với các gia đình trẻ - nhóm đối tượng đang đối mặt với nhiều áp lực về kinh tế và ổn định cuộc sống.

Từ góc độ nghiên cứu gia đình: chính sách nhà ở xã hội có thể làm thay đổi mô hình gia đình truyền thống theo nhiều chiều hướng: Thứ nhất, việc tiếp cận NƠXH giúp thúc đẩy xu hướng gia đình hạt nhân, giảm phụ thuộc vào gia đình đa thế hệ. Điều này có thể làm thay đổi các mối quan hệ liên thế hệ, đặc biệt là vai trò của ông bà trong việc chăm sóc cháu và hỗ trợ kinh tế. Thứ hai, nhà ở ổn định góp phần củng cố nền tảng hôn nhân và giảm các xung đột gia đình liên quan đến kinh tế và không gian sống. Viện có thể triển khai các chủ đề nghiên cứu như tác động của điều kiện nhà ở đến sự bền vững của hôn nhân, tỷ lệ ly hôn, cũng như chất lượng nuôi dạy con cái. Thứ ba, nghiên cứu về cách thức tương tác trong gia đình, xây dựng cộng đồng, và hình thành các chuẩn mực xã hội mới trong các khu NƠXH. Đây là một hướng nghiên cứu quan trọng để hiểu rõ hơn về sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong bối cảnh hiện đại hóa.

Nguồn: https://market.vinhomes.vn

Từ góc độ giới trong tiếp cận và thụ hưởng chính sách NƠXH: Một trong những hướng nghiên cứu mà Viện có thể quan tâm đó là phân tích chính sách NƠXH dưới lăng kính giới. Mặc dù Nghị quyết không đề cập trực tiếp đến yếu tố giới, nhưng các tác động của nó lại có sự khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ. Phụ nữ, đặc biệt là lao động nữ nhập cư, thường là nhóm dễ bị tổn thương hơn trong vấn đề nhà ở. Việc tiếp cận nhà ở ổn định không chỉ giúp phụ nữ cải thiện điều kiện sống mà còn nâng cao mức độ an toàn, giảm nguy cơ bị bạo lực và tăng khả năng tham gia vào thị trường lao động. Phụ nữ có cơ hội tiếp cận NƠXH ngang bằng với nam giới hay không? Nhà ở ổn định có làm thay đổi vai trò giới trong gia đình (ví dụ như phân công lao động, quyền ra quyết định)? Các thiết kế không gian trong nhà ở xã hội có phù hợp với nhu cầu của phụ nữ và trẻ em hay không? Ngoài ra, cần chú trọng đến nhóm phụ nữ đơn thân, phụ nữ nuôi con nhỏ, và lao động nữ trong khu công nghiệp - những đối tượng cần được ưu tiên trong chính sách NƠXH.

NƠXH và cơ hội phát triển của thế hệ trẻ: Nghị quyết 7/NQ-CP đã tạo bước ngoặt phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, trực tiếp giải quyết "nút thắt" an cư để thanh niên, người lao động thu nhập thấp yên tâm làm việc, đặc biệt là đối với   cơ hội phát triển của thanh niên.  Trong điều kiện giá nhà tăng cao, việc sở hữu hoặc thuê được NƠXH phù hợp là một vấn đề rất có ý nghĩa đối với người trẻ. Từ góc độ nghiên cứu con người, Viện có thể l à m r õ vai trò của nhà ở NƠXH trong việc hình thành “vốn xã hội” và “vốn tâm lý” của thanh niên. Một môi trường sống ổn định giúp người trẻ giảm áp lực tài chính, tăng khả năng đầu tư vào giáo dục, kỹ năng và sự nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu làm rõ các tác động của NƠXH đến xu hướng di cư, lựa chọn nghề nghiệp và quyết định lập gia đình, sinh con của giới trẻ. Việc có nhà ở ổn định có khiến họ gắn bó lâu dài hơn với đô thị? Có phải đó là điều kiện để họ chấp nhận rủi ro trong khởi nghiệp? Hay sẵn sàng lập gia đình và sinh con? Đây là những câu hỏi/định hướng quan trọng giúp định hình các chính sách phát triển nguồn nhân lực con người trong tương lai cho đất nước.

Phát triển cộng đồng và chất lượng sống trong các khu NƠXH: Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết 7/NQ-CP là yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Điều này mở ra hướng nghiên cứu về chất lượng sống và sự hình thành cộng đồng trong các khu NƠXH. Viện có thể tập trung vào các vấn đề như: mức độ hài lòng của cư dân về môi trường sống; sự gắn kết cộng đồng và vốn xã hội; khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục và văn hóa, v.v. Từ đó, đề xuất các mô hình phát triển cộng đồng bền vững, đảm bảo không chỉ “có nhà ở” mà còn “sống tốt”.

3. Kết luận

Nghị quyết số 7/NQ-CP không chỉ là chính sách phát triển nhà ở mà còn là một chính sách an sinh xã hội quan trọng, phản ánh định hướng phát triển con người và xã hội của Việt Nam trong giai đoạn mới. Nhìn từ góc độ nghiên cứu khoa học xã hội, văn bản này mở ra hướng tiếp cận nghiên cứu đa chiều cho Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, từ vấn đề về đời sống đô thị, cấu trúc gia đình, bình đẳng giới cho đến các nghiên cứu về sự phát triển của thế hệ trẻ, chính sách phát triển nguồn nhân lực con người trong tương lai cho đất nước. Việc nắm bắt và khai thác các hướng nghiên cứu này sẽ giúp Viện không chỉ đóng góp vào tri thức khoa học mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình hoạch định và đánh giá chính sách, qua đó góp phần xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn và phát triển bền vững.