Nhận diện thủ đoạn “lấy hiện tượng quy kết bản chất” trong xuyên tạc giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ

Sự phát triển nhanh của không gian mạng cùng với đặc điểm lan truyền mạnh, khó kiểm chứng của thông tin đã tạo điều kiện để các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa. Hiện nay, các thế lực thù địch, phản động đang tìm cách hình thành những nhận định phiến diện, từng bước làm sai lệch cách nhìn nhận của dư luận về hình ảnh người quân nhân cách mạng.

Bản chất của thủ đoạn này là cố tình đánh đồng giữa hiện tượng và bản chất, lợi dụng những vụ việc cá biệt để suy diễn, quy kết sai lệch về bản chất cách mạng của Quân đội ta. Thông qua việc thổi phồng, bóp méo những hiện tượng đơn lẻ, chúng từng bước dẫn dắt dư luận đi đến nhận thức sai lệch, tạo ra tâm lý hoài nghi, từ đó làm suy giảm niềm tin của một bộ phận nhân dân đối với Quân đội và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ. Nguy hiểm hơn, mục tiêu sâu xa của thủ đoạn này không chỉ dừng lại ở việc bôi nhọ hình ảnh của Quân đội mà còn nhằm từng bước xâm thực, bào mòn những giá trị tốt đẹp đã được hun đúc trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội ta, tiến tới thực hiện “phi chính trị hóa” Quân đội, làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội.

Thủ đoạn này được các thế lực thù địch triển khai với nhiều biểu hiện và cách thức cụ thể khác nhau. Những biểu hiện đó tập trung ở một số biểu hiện chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, lợi dụng các vụ việc cá biệt trong Quân đội để xuyên tạc, quy kết sai lệch về bản chất.

Một biểu hiện thường thấy của thủ đoạn “lấy hiện tượng quy kết bản chất” là việc các đối tượng thù địch lợi dụng một số vụ việc cá biệt xảy ra trong Quân đội để xuyên tạc và quy kết sai lệch về bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam. Chúng tập trung khai thác những vụ việc như quân nhân vi phạm kỷ luật, các trường hợp đột tử, tai nạn huấn luyện, sự cố kỹ thuật hoặc những sự việc đơn lẻ xảy ra trong đơn vị để bóp méo bản chất sự việc. Chẳng hạn “vụ việc Hạ sĩ Nguyễn Hữu Hiệp, Quân khí viên (Quân khu 1) tử vong do viêm não mô cầu, một số đối tượng đã phát trực tiếp, chia sẻ trên không gian mạng, kèm theo nhiều bình luận có nội dung xuyên tạc, chống phá, hạ uy tín Quân đội”[1]. Từ những hiện tượng cá biệt, mang tính đơn lẻ và không phản ánh bản chất chung của Quân đội, các đối tượng thù địch cố tình suy diễn, khái quát hóa và quy kết sai lệch, cho rằng đó là biểu hiện phổ biến của Quân đội để phủ nhận những giá trị tốt đẹp đã được khẳng định trong truyền thống và thực tiễn của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thứ hai, cắt ghép, bóp méo thông tin nhằm tạo cảm giác “khủng hoảng niềm tin”.

Các thế lực thù địch thường sử dụng thủ đoạn cắt ghép, bóp méo thông tin liên quan đến các sự việc trong Quân đội nhằm tạo ra những nhận thức sai lệch trong dư luận xã hội. Từ những thông tin ban đầu, chúng lựa chọn những chi tiết có lợi cho mục đích xuyên tạc, cắt xén hoặc sắp đặt lại theo những dụng ý định sẵn, qua đó làm thay đổi bản chất của sự việc. Không dừng lại ở việc bóp méo thông tin, các đối tượng còn cố tình dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, tạo cảm giác như đang tồn tại một “khủng hoảng niềm tin” đối với Quân đội và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ. Bằng cách này, những sự việc vốn mang tính cá biệt hoặc chưa được kiểm chứng đầy đủ dễ bị nhìn nhận như những biểu hiện phổ biến của Quân đội.

Thứ ba, thổi phồng các vụ việc tiêu cực nhỏ lẻ và lợi dụng sai phạm cá nhân để quy kết thành bản chất của Quân đội.

Một thủ đoạn thường được các thế lực thù địch sử dụng là thổi phồng các vụ việc tiêu cực nhỏ lẻ, đồng thời khai thác những sai phạm của một số cá nhân trong Quân đội để xuyên tạc, quy kết sai lệch về bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam. Những sự việc vốn mang tính cá biệt, có thể xuất phát từ vi phạm của một số quân nhân hoặc từ những yếu tố khách quan trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, khi bị các đối tượng thù địch khai thác và tuyên truyền theo hướng tiêu cực đã bị khuếch đại, bóp méo và gán ghép những nhận định sai lệch. Từ những vụ việc đơn lẻ đó, chúng cố tình suy diễn, khái quát hóa thành những kết luận mang tính phổ biến, cho rằng các biểu hiện tiêu cực đang tồn tại phổ biến trong Quân đội, nhằm đánh đồng giữa hiện tượng và bản chất, qua đó dẫn dắt dư luận đi đến những nhận thức sai lệch về Quân đội ta.

Thứ tư, lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo và deepfake để tạo ra thông tin giả mạo.

Trong thời gian gần đây, các thế lực thù địch ngày càng lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo và công nghệ deepfake để tạo ra các thông tin giả mạo nhằm xuyên tạc Quân đội. Thông qua việc giả mạo hình ảnh, giọng nói hoặc dựng lên các video, bài viết có nội dung sai lệch, các đối tượng thù địch cố tình tạo ra những thông tin giả nhưng được trình bày như những sự việc có thật. Từ những thông tin sai lệch đó, các đối tượng thù địch tiếp tục suy diễn và quy kết sai lệch về bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ.

Thứ năm, lai ghép thông tin thật - giả, tạo cảm giác như có “ý kiến số đông”.

Một biểu hiện khác của thủ đoạn “lấy hiện tượng quy kết bản chất” là việc các đối tượng thù địch cố tình lai ghép thông tin thật - giả nhằm dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực. Hiện nay, trên không gian mạng, các đối tượng gia tăng tần suất tung tin giả, tin sai sự thật liên quan đến chủ trương xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; công tác sắp xếp tổ chức quân sự địa phương khi tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, đưa sĩ quan chính quy về Ban chỉ huy Quân sự cấp xã… để xuyên tạc, đổ lỗi cho công tác lãnh đạo, chỉ huy.

“Nhiều trang mạng phản động, tài khoản giả mạo tăng mức độ công kích trực diện vào chủ trương hiện đại hóa Quân đội, xuyên tạc kết quả huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, thổi phồng các vụ việc tiêu cực nhỏ lẻ để quy kết thành bản chất”[2], qua đó làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với hình ảnh và phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Văn hóa Bộ đội Cụ Hồ - Giá trị không thể phủ nhận

Có thể thấy, thủ đoạn “lấy hiện tượng quy kết bản chất” mặc dù không mới, song đặc biệt nguy hiểm bởi cách thức chống phá âm thầm nhưng dai dẳng, từng bước bào mòn niềm tin của xã hội đối với Quân đội nhân dân Việt Nam và hình ảnh, giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ. Khác với những luận điệu công kích trực diện, thủ đoạn này được tiến hành theo phương thức thẩm thấu dần dần, thông qua việc lợi dụng những sự việc cá biệt rồi thổi phồng, cắt ghép, bóp méo thông tin để tạo ra những nhận thức sai lệch trong dư luận.

Khi những thông tin tiêu cực được lặp đi lặp lại trên internet và mạng xã hội, một bộ phận người tiếp nhận thông tin dễ bị dẫn dắt đến cảm giác hoài nghi, từ đó từng bước suy giảm niềm tin đối với Quân đội. Chính quá trình “tích tiểu thành đại” đó khiến những hiện tượng cá biệt bị nhìn nhận như những biểu hiện phổ biến, qua đó từng bước làm phai nhạt những giá trị tốt đẹp của giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong nhận thức xã hội. Nếu không được nhận diện và đấu tranh kịp thời, thủ đoạn này có thể tạo ra những tác động tiêu cực lâu dài đối với niềm tin của nhân dân đối với Quân đội ta.

Không phủ nhận rằng trong thực tế có những hiện tượng vi phạm cá biệt của một số cá nhân trong Quân đội, làm “ảnh hưởng đến uy tín, truyền thống của Quân đội, hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ [3]. Song cần khẳng định rõ rằng đó chỉ là những biểu hiện đơn lẻ, không phản ánh và càng không thể đại diện cho bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bất kỳ tổ chức nào cũng có thể xuất hiện những trường hợp vi phạm kỷ luật hoặc sai phạm cá nhân; điều quan trọng là những sai phạm đó luôn được phát hiện, xử lý nghiêm minh theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và kỷ luật của Quân đội. Việc các thế lực thù địch cố tình lợi dụng những hiện tượng cá biệt này để suy diễn, khái quát hóa thành bản chất của Quân đội thực chất là sự đánh tráo khái niệm giữa hiện tượng và bản chất, nhằm phủ nhận những giá trị tốt đẹp đã được khẳng định trong truyền thống và thực tiễn hoạt động của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thực tiễn lịch sử đã khẳng định, bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là Quân đội cách mạng của nhân dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo và giáo dục, mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc. Từ khi ra đời đến nay, Quân đội ta luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, luôn gắn bó máu thịt với nhân dân, vì nhân dân mà chiến đấu, hy sinh và phục vụ. Chính trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành đó, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ đã được hun đúc, bồi đắp và tỏa sáng như một giá trị bền vững của Quân đội ta. Vì vậy, mọi luận điệu lợi dụng hiện tượng cá biệt để quy kết bản chất, xuyên tạc hình ảnh Quân đội và phủ nhận giá trị phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ đều là những quan điểm sai trái, phản động, cần kiên quyết đấu tranh bác bỏ.

[1] Kỷ yếu Hội nghị Ban Chỉ đạo 35 QUTW tổng kết nhiệm vụ năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, tr.22.

[2] Kỷ yếu Hội nghị Ban Chỉ đạo 35 QUTW tổng kết nhiệm vụ năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, tr.22.

[3] Tổng cục Chính trị (2025), Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, tr.36.