Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ Hoạt động chung năm 2026 của Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện). Hội thảo do TS. Nguyễn Đình Tuấn – Viện trưởng và TS. Trần Thị Hồng – Phó Viện trưởng đồng chủ trì. Tham dự Hội thảo có đại diện Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Khoa Xã hội học và Công tác xã hội - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Khoa Xã hội học - Trường Đại học Công đoàn, Khoa Công tác xã hội - Học viện Thanh thiếu niên và đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia từ các Viện nghiên cứu , sinh viên các trường đại học và viên chức trong Viện.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Đình Tuấn nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu về chăm sóc, giáo dục trẻ em trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Hội thảo được kỳ vọng được tập trung làm rõ những tác động của môi trường số đến sự phát triển của trẻ em, từ giáo dục kỹ năng số, cơ hội tiếp cận công nghệ đến các nguy cơ về thông tin, quyền riêng tư và khoảng cách số. TS Nguyễn Đình Tuấn mong muốn các đại biểu thảo luận về vai trò của gia đình, nhà trường, xã hội và những khoảng trống chính sách nhằm bảo đảm quyền và sự phát triển toàn diện, an toàn của trẻ em trong kỷ nguyên số.

Toàn cảnh Hội thảo (Ảnh: TL)

Mở đầu, tham luận “Internet, mạng xã hội và các vấn đề tâm lý - xã hội của vị thành niên” do PGS.TS. Nguyễn Thị Như Trang - Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn trình bày tập trung vào 04 nhóm nguy cơ bao gồm “Mắc kẹt - Đa nhiệm - Trở về vạch xuất phát - Giết thời gian” đối với vị thành niên trên không gian mạng. Tham luận đề xuất một số biện pháp phòng ngừa và hạn chế tác động tiêu cực của internet và mạng xã hội (MXH) tới sức khoẻ tâm lý và xã hội của vị thành niên.

Tiếp đó, tham luận “Vai trò của gia đình, nhà trường, xã hội đối với việc kiểm soát và đồng hành cùng trẻ em trong sử dụng mạng internet và mạng xã hội” do TS. Nguyễn Tuấn Anh – Trường Đại học Công đoàn nhấn mạnh rủi ro không thể đánh giá chỉ bằng “số giờ online” của trẻ em trên mạng xã hội.

PGS . TS. Nguyễn Thị Như Trang - Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn và TS. Nguyễn Tuấn Anh – Trường Đại học Công đoàn trình bày tham luận (Ảnh: KH)

Tham luận “Vai trò của nhà trường và gia đình về giáo dục hướng nghiệp trong kỷ nguyên số” do Bà Phí Thị Mai Chi – Hội Bảo vệ Quyền trẻ em Việt Nam trình bày, tập trung làm rõ thực trạng và thách thức trong hướng nghiệp số từ góc độ của hệ thống giáo dục, bên cạnh đó đề xuất mô hình giáo dục năng lực số AIVAInet đang được thí điểm tại trường THPT Hoàng Văn Thụ (Hà Nội).

Tham luận “Chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho trẻ em trong bối cảnh số: Những vấn đề đặt ra từ vai trò chủ thể của Nhà nước” do TS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa – Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam trình bày về những nguy cơ của MXH đối với sức khoẻ tâm thần của thanh thiếu niên như tham gia các fanpage biến tướng, thực hiện trào lưu phản cảm, nguy hiểm, bị bắt nạt trực tuyến và ngu cơ xâm hại tình dục ở trẻ em.

Bà Phí Thị Mai Chi – Hội Bảo vệ Quyền trẻ em Việt Nam trình bày tham luận (Ảnh: KH) và TS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa – Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam trình bày tham luận (Ảnh: KH)

Tham luận “Chăm sóc, giáo dục trẻ thơ và những vấn đề đặt ra trong bối cảnh kỷ nguyên số” do TS. Trần Quý Long – Trưởng phòng P hòng nghiên cứu Người Cao tuổi, Trẻ em và Phát triển xã hội, Viện nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới trình bày. Tham luận phân tích về tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi (IMR) qua báo cáo thống kê các năm tại Việt Nam . Kết quả cho thấy kết quả tích cực của quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ em đang đứng trước những cơ hội mới nhờ sự phát triển của công nghệ số, dữ liệu số và các nền tảng cung cấp thông tin, dịch vụ y tế và giáo dục số.

TS. Trần Quý Long – Trưởng phòng, phòng nghiên cứu Người Cao tuổi, Trẻ em và Phát triển xã hội, Viện nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới trình bày tham luận (Ảnh: KH)

Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi, phản biện và đóng góp của các đại biểu. Các ý kiến tập trung làm rõ vấn đề khoảng trống chính sách, quyền trẻ em và thực tiễn giáo dục, chăm sóc trẻ em tại nhà trường và gia đình , đồng thời trao đổi về tính hiệu quả của các biện pháp can thiệp, chương trình giáo dục nâng cao kiến thức, kỹ năng cho trẻ em trong bối cảnh chuyển đổi số.

Kết luận Hội thảo, TS. Trần Thị Hồng đánh giá cao các báo cáo tham luận và những ý kiến trao đổi của các đại biểu , các nhà khoa học. Những kết quả được trình bày tại Hội thảo là nguồn tư liệu có giá trị, gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo về vấn đề chăm sóc, giáo dục trẻ em trong bối cảnh chuyển đổi số. Hội thảo cũng là dịp tăng cường trao đổi chuyên môn, kết nối các nhà nghiên cứu , các nhà quản lý và các giảng viên trong lĩnh vực nghiên cứu về trẻ em, thúc đẩy chia sẻ tri thức giữa các đơn vị, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và cung cấp thêm những luận cứ khoa học cho các biện pháp can thiệp phù hợp, hiệu quả cũng như định hướng chính sách thúc đẩy giáo dục, chăm sóc trẻ em trong bối cảnh chuyển đổi số .

Nguyễn Thị Thuý Huyền