Trong khuôn khổ thực hiện hoạt động thoả thuận hợp tác nghiên cứu “Kiến thức về các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) để giải quyết các thách thức về mất an ninh nguồn nước và tình trạng dễ bị tổn thương về mặt xã hội ở lưu vực hạ lưu sông Mê Kông: Các nghiên cứu trường hợp của Campuchia, Thái Lan và Việt Nam” do TS. Phan Thanh Thanh làm chủ nhiệm, Viện nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới là cơ quan chủ trì, trong 02 ngày 17-18/7/2025 thỏa thuận đã tổ chức các cuộc họp (Cuộc họp khởi động, Cuộc họp phát triển và thử nghiệm bộ công cụ khảo sát, và Cuộc họp xây dựng năng lực và triển khai kế hoạch hành động về Bình đẳng giới, Khuyết tật và Hoà nhập xã hội (GEDSI)) cho các bên liên quan. Các cuộc họp được tổ chức với mục tiêu: (1) nâng cao hiểu biết của các bên liên quan về các giải pháp dựa vào thiên nhiên; (2) phát triển và thử nghiệm bộ công cụ để thực hiện khảo sát tại An Giang (Việt Nam), Nong Khai (Thái Lan) và Stung Treng (Campuchia); và (3) tập huấn về các nội dung liên quan tới bình đẳng giới, khuyết tật và hoà nhập xã hội cho các bên liên quan. Các cuộc họp được tổ chức trực tiếp tại Hà Nội, An Giang (Việt Nam), Nong Khai (Thái Lan) và Stung Treng (Campuchia) và kết nối trực tuyến giữa các địa điểm tại ba quốc gia.

Các điểm cầu online

      Phát biểu khai mạc tại Cuộc họp khởi động, TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề nghiên cứu về các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS), trong bối cảnh vùng hạ lưu sông Mekong, bao gồm Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam – đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức: nhiệt độ tăng nhanh, mưa thất thường, hạn hán nghiêm trọng vào mùa khô và lũ lụt cực đoan ngày càng gia tăng. Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn đẩy hàng triệu người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế có nguy cơ vào vòng xoáy nghèo đói, mất sinh kế và bất bình đẳng. Thay mặt Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới – cơ quan chủ trì thoả thuận nghiên cứu, TS. Nguyễn Đình Tuấn cảm ơn sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên, đại diện chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, và đặc biệt là người dân địa phương tại ba quốc gia, và mong tiếp tục nhận được sự đóng góp tích cực của các bên liên quan trong những hoạt động tiếp theo của thoả thuận nghiên cứu.

Toàn cảnh Cuộc họp khởi động

      TS. Phan Thanh Thanh – chủ nhiệm thoả thuận giới thiệu chung về bối cảnh, mục tiêu, các tổ chức phối hợp thực hiện tại Thái Lan (Đại học Khon Kaen) và Campuchia (Tổ chức My Village-MVi), phương pháp nghiên cứu và các hoạt động dự kiến. Bối cảnh áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên tại Việt Nam, Campuchia và Thái Lan lần lượt được các chuyên gia tại từng quốc gia trình bày. Theo TS. Thái Huỳnh Phương Lan (Đại học An Giang), TS. Narith Por (MVi, Campuchia) và PGS.TS. Aphiradee Wongsiri (ĐH Khon Kaen, Thái Lan), ba quốc gia nằm ở hạ lưu sông Mê Kông, có đất ngập nước và môi trường sống thủy sinh đa dạng, đều phải đối mặt với lũ lụt, hạn hán và những thách thức cạnh tranh giữa phát triển và sinh thái. Nghiên cứu này sẽ giúp hiểu sâu hơn về các giải pháp dựa vào thiên nhiên ở hạ lưu sông Mê Kông, làm nổi bật kiến thức và thực tiễn địa phương để giải quyết vấn đề mất an ninh nguồn nước và dễ bị tổn thương về mặt xã hội. Bằng cách trao quyền cho cộng đồng và các nhà hoạch định chính sách, hướng tới mục tiêu thúc đẩy khả năng phục hồi bền vững và toàn diện trong khu vực quan trọng này, nơi đang phải đối mặt với thực trạng cấp bách của biến đổi khí hậu.

Cuộc họp phát triển và thử nghiệm bộ công cụ khảo sát do PGS.TS. Aphiradee Wongsiri - Đại học Khon Kaen, Thái Lan điều hành. Nhóm soạn thảo đã trình bày bộ công cụ khảo sát gồm bảng hỏi và các câu hỏi phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm dành cho 75 người dân và 13 cán bộ/nhà quản lý tại mỗi quốc gia. Cuộc họp có sự tham dự của các nhà nghiên cứu, đại diện chính quyền địa phương, cán bộ trường Đại học và cả một số đại diện cư dân tại địa bàn khảo sát. Các đại biểu tham dự đã trao đổi và  đưa ra nhiều ý kiến đóng góp để hoàn thiện bộ công cụ, sao cho phù hợp với bối cảnh của từng quốc gia mà vẫn đảm bảo tính thống nhất đối với yêu cầu kết quả khảo sát tổng thể.

Cuộc họp phát triển và thử nghiệm bộ công cụ khảo sát

      TS. Thái Huỳnh Phương Lan - Đại học An Giang chủ trì Cuộc họp xây dựng năng lực và triển khai kế hoạch hành động về Bình đẳng giới, Khuyết tật và Hoà nhập xã hội (GEDSI) cho các bên liên quan vào ngày 18/7/2025. Kế hoạch hành động GEDSI sẽ được lồng ghép trong tất cả các hoạt động của nghiên cứu nhằm đảm bảo lợi ích của tất cả các nhóm yếu thế. Mẫu khảo sát dự kiến bảo đảm tỉ lệ nam nữ ở mức 50-50, có sự tham gia của các nhóm cộng đồng như LGBT, người khuyết tật, người nghèo, dân tộc thiểu số… Quá trình thu thập dữ liệu cũng được triển khai linh hoạt để đảm bảo tiếp cận một cách phù hợp và thuận lợi nhất đối với từng nhóm cộng đồng cụ thể. Cuộc họp xây dựng năng lực về GEDSI cho các bên liên quan là một phần quan trọng trong kế hoạch hành động.

Cuộc họp xây dựng năng lực và triển khai kế hoạch hành động GEDSI

      Sau hai ngày làm việc tập trung, ba cuộc họp đầu tiên trong chuỗi hoạt động của Thoả thuận hợp tác nghiên cứu “Kiến thức về các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) để giải quyết các thách thức về mất an ninh nguồn nước và tình trạng dễ bị tổn thương về mặt xã hội ở lưu vực hạ lưu sông Mê Kông: Các nghiên cứu trường hợp của Campuchia, Thái Lan và Việt Nam” đã diễn ra thành công tốt đẹp, các đại biểu tham dự đã cùng thảo luận sâu về vai trò của các giải pháp dựa vào thiên nhiên – không chỉ như một biện pháp thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, mà còn là phương tiện để bảo tồn đa dạng sinh học, thúc đẩy bình đẳng giới, hòa nhập xã hội, và nâng cao sinh kế bền vững cho cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ, người khuyết tật, người cao tuổi và các nhóm thiểu số. Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận được nhiều ý kiến quý báu để hoàn thiện bộ công cụ trước khi tiến hành khảo sát.

      Phát biểu tổng kết, GS.TS. Nguyễn Hữu Minh, Chủ tịch Hội Xã hội học Việt Nam khẳng định kết quả của các cuộc họp này sẽ không dừng lại ở những bản ghi chép hay thảo luận, mà sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành hành động cụ thể, thông qua các hội thảo cộng đồng, các mô hình thí điểm, và cả sự tham gia tích cực của các nhà hoạch định chính sách. GS.TS. Nguyễn Hữu Minh đánh giá cao và cảm ơn sự có mặt và đóng góp của tất cả các đại biểu tham dự các cuộc họp, từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, đến các bạn trẻ và những người dân đã chia sẻ câu chuyện của chính mình.

Nguyễn Thanh Huyền

(Ảnh: Nguyễn Thanh Huyền)