Nhân tài phải là những người có cả tài và đức

Cung cấp thông tin trong một hội thảo về phát triển nguồn nhân lực, ông Nguyễn Hà Giang, NXB Chính trị quốc gia Sự thật cho rằng, trọng dụng, đề cao nhân tài là quan điểm bao trùm trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khi nước nhà giành được độc lập sau Cách mạng Tháng Tám, ngày 14/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Kiến thiết cần có nhân tài”. Người nhấn mạnh: “Trí thức là vốn liếng quý báu của dân tộc”.

Chính vì coi trọng vai trò và đóng góp của nhân tài nên Người đặc biệt quan tâm đến việc tìm kiếm, phát hiện nhân tài. Ngày 20/11/1946, Người viết bài “Tìm người tài đức” đăng trên báo Cứu quốc, trong đó nhấn mạnh: “Trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người có tài có đức. E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc tài đức không thể xuất thân. Khuyết điểm đó, tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa đổi điều đó, và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết”.

Như vậy, việc thu hút, tập hợp nhân tài đã được Người đề cao thành trách nhiệm chính của Chính phủ và các cơ quan chính quyền địa phương.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, sử dụng nhân tài - người tài đức nhất quyết phải trao trọn niềm tin, tin tưởng tuyệt đối, giao toàn quyền quyết định cho họ. Chẳng hạn, khi thực dân Pháp trở lại xâm lược Nam bộ, trong tình thế cách mạng vô cùng cam go, quyết liệt, tháng 10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ cho tướng tài năng, đức độ Nguyễn Bình với trọn niềm tin: “Bác giao Nam bộ cho chú”!

Hay như giữa năm 1954, với quyết tâm phải giành thắng lợi trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắn nhủ Đại tướng - Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp: “Tổng Tư lệnh ra mặt trận, Tướng quân tại ngoại! Trao cho chú toàn quyền quyết định”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng người tài đức dựa trên tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, không phân biệt thành phần, giai cấp, địa vị, đảng phái, chú trọng người tài ở tài năng trong công việc, lấy thước đo tinh thần vì dân, vì nước làm trọng. Theo Người: “Việc dùng nhân tài, ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắt khe. Miễn là không phản lại quyền lợi dân chúng, không là Việt gian, thân Pháp, thân Nhật, có lòng trung thành với Tổ quốc là có thể dùng được. Tài to thì ta dùng vào việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy”.

Điều đó có nghĩa là dùng nhân tài phải hợp lý, đúng năng lực và sở trường của họ. “Nếu người có tài mà dùng không đúng tài của họ, cũng không được việc”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm đến việc tạo môi trường thuận lợi để phát huy tài năng, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài bởi tài năng có thể bị mai một nếu không được bồi dưỡng và sử dụng đúng cách, không được động viên, hỗ trợ sáng tạo.

Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân tài phải là những người có cả tài và đức, trong đó đức là cái gốc. Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”.

“Tư tưởng về thu hút, trọng dụng nhân tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện thái độ trọng thị, tầm nhìn minh triết, lòng nhân ái bao la và tư tưởng đại đoàn kết cao cả. Người đã để lại nhiều bài học quý báu và cốt yếu về nghệ thuật dùng người, trọng dụng nhân tài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược của Đảng ta hiện nay”, ông Nguyễn Hà Giang nêu ý kiến.  

Tạo điều kiện cho nhân tài thăng tiến và cống hiến

Theo ông Nguyễn Hà Giang, để thu hút, trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh trước tiên cần có bước đột phá trong tư duy nhận thức của cả hệ thống chính trị và xã hội về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Việc nhận thức đúng sẽ tạo cơ sở để đề ra chiến lược đưa nhân tài trở thành hạt nhân thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, cần sớm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát hiện, thu hút và trọng dụng nhân tài một cách khoa học, cụ thể hơn. Sửa đổi, bổ sung các chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, bảo đảm phù hợp với giai đoạn phát triển mới. Đa dạng hóa các hình thức thu hút nhân tài, lựa chọn, tuyển dụng người tài qua nhiều kênh khác nhau. Xây dựng chính sách đãi ngộ đặc thù đối với nhân tài.

“Tạo môi trường làm việc dân chủ, thân thiện, có sự tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện cho nhân tài thăng tiến và cống hiến chính là yếu tố quyết định “giữ chân” và phát huy tiềm năng của nhân tài. Các cấp, các ngành, cơ quan cần nêu cao thực hành dân chủ, tạo điều kiện để nhân tài được tự do nghiên cứu và sáng tạo. Đánh giá nhân tài dựa trên cơ sở các tiêu chí về năng lực trí tuệ, năng lực thực tiễn, hiệu quả thực hiện công việc, bảo đảm khách quan, công tâm, không phân biệt, định kiến, hẹp hòi”, ông Nguyễn Hà Giang góp ý.

Ông Nguyễn Công Tây, NXB Chính trị quốc gia Sự thật bổ sung thêm là cần hoàn thiện chiến lược toàn diện phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Kế thừa quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc “trồng người” là việc làm có tính chất dài hạn, Việt Nam cần phải xác định rõ chiến lược con người dựa trên các trụ cột quan trọng như: Tạo lập hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam trong thời đại mới như yêu nước - trung thực - trách nhiệm - sáng tạo - nhân ái - khát vọng vươn lên; Thiết lập hệ thống đánh giá con người toàn diện, không chỉ dựa vào bằng cấp mà dựa vào phẩm chất, năng lực thực tế và đạo đức công dân.

Còn ông Nguyễn Công Thành, NXB Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh về đạo đức của người tài. Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương đạo đức trong sáng, giản dị, nhân văn, nghĩa tình, hội tụ những tinh hoa đạo đức của người Việt. Người luôn đề cao, khẳng định đạo đức là gốc của con người và việc bồi dưỡng đạo đức là việc làm quan trọng, cấp thiết. Xây dựng đạo đức chính là con đường để củng cố một xã hội Việt Nam kỷ cương, nhân văn và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó là xây dựng văn hóa tập thể, tinh thần phụng sự và trách nhiệm xã hội. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh việc phải “chống chủ nghĩa cá nhân”, một thứ vi trùng nguy hiểm sinh ra suy thoái, tiêu cực. Trong bối cảnh xã hội chuyển biến mạnh mẽ theo hướng cá nhân hóa, thực dụng và cạnh tranh khốc liệt, việc xây dựng văn hóa tập thể, tinh thần phụng sự và trách nhiệm xã hội trở thành yêu cầu cấp thiết, mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển con người Việt Nam.

Văn hóa tập thể không đơn thuần là sự quy tụ con người về mặt hình thức, mà là sự đồng lòng về mục tiêu, lý tưởng và hành động; là môi trường nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, sẻ chia, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới giá trị chung.