Đối thoại về quyền con người là cơ chế để các quốc gia tăng cường sự hiểu biết và tìm kiếm khả năng hợp tác. Giá trị của đối thoại nằm ở tinh thần xây dựng, tôn trọng lẫn nhau, dựa trên thông tin xác thực và luật pháp quốc tế.
Tại cuộc Đối thoại thường niên về quyền con người giữa Việt Nam và EU ở Hà Nội ngày 21/7/2025, hai bên tái khẳng định cam kết tôn trọng các điều ước quốc tế về quyền con người mà mình là thành viên, trao đổi trên tinh thần xây dựng, cởi mở và hiểu biết lẫn nhau, tập trung vào bốn nhóm vấn đề: Quyền kinh tế-xã hội-văn hóa; Quyền dân sự, chính trị; Nhà nước pháp quyền, cải cách pháp luật; Hợp tác tại các diễn đàn đa phương về quyền con người. Phía EU ghi nhận tiến bộ của Việt Nam trong bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa và bình đẳng giới, hoàn thiện pháp luật lao động, cũng như hoạt động lập pháp.
Tuy nhiên, ngay trước vòng Đối thoại nhân quyền Việt Nam-EU lần thứ 14 tại Brussels ngày 2/7/2026, Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền (FIDH) cùng 17 tổ chức khác đã công bố một báo cáo chung, cáo buộc không gian xã hội dân sự tại Việt Nam tiếp tục bị thu hẹp và sự “đàn áp” này đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia.
Trước đó, ngày 29/6/2026, FIDH và tổ chức lưu vong tự xưng “Ủy ban Nhân quyền Việt Nam” (VCHR) công bố một bản ghi nhớ, quy kết Việt Nam hạn chế xã hội dân sự, kiểm soát báo chí, hạn chế tự do tôn giáo, gây sức ép với các tổ chức môi trường, đồng thời đòi trả tự do cho một số đối tượng vi phạm pháp luật mà họ gọi là “tù nhân chính trị”.
Cần nhìn nhận những cáo buộc này trong bối cảnh thực tế của quan hệ Việt Nam-EU. Ngày 29/1/2026, hai bên đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, với Tuyên bố chung tiếp tục khẳng định cam kết tôn trọng, bảo vệ, thực hiện và thúc đẩy quyền con người, phù hợp các điều ước quốc tế mà các quốc gia thành viên EU và Việt Nam là thành viên.
Mặt khác, các đối tượng ra sức khai thác, mượn danh Nghị quyết A10-0142/2026 về chống đàn áp xuyên quốc gia, được Nghị viện châu Âu thông qua ngày 16/6/2026, qua đó đánh tráo, biến tấu bản chất để kích động cáo buộc nhằm vào Việt Nam. Đấy là chưa kể, xét về bản chất pháp lý, đó không phải là một văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cưỡng chế đối với các quốc gia ngoài EU.
Văn kiện này chủ yếu phản ánh quan điểm chính trị của nghị sĩ Nghị viện châu Âu về khái niệm “đàn áp xuyên quốc gia” và đề xuất các hướng hành động mà EU nên xem xét trong tương lai. Tuy nhiên, một số đối tượng cố tình diễn giải nghị quyết như một hình thức lên án chính thức hoặc kết luận vi phạm, coi đây là dấu mốc, điểm tựa để từ đó vu khống, tấn công và lên án Việt Nam.
Đây không phải hiện tượng mới: Hễ có diễn đàn quốc tế nào đề cập tới nhân quyền, các đối tượng thù địch lập tức khai thác triệt để để duy trì chiến dịch truyền thông chống phá. Dưới lớp vỏ “bảo vệ nhân quyền”, họ cố tình gắn động cơ chính trị cho mọi hoạt động thực thi pháp luật, làm mờ ranh giới giữa bảo vệ quyền con người với bao che cho hành vi vi phạm, biến nhân quyền thành công cụ can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia có chủ quyền.
Trên thực tế, chính sách nhất quán của Việt Nam là đặt con người vào vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển. Hiến pháp năm 2013 dành hẳn một chương quy định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Việt Nam hiện là thành viên của 7 trong 9 công ước quốc tế cơ bản của Liên hợp quốc về quyền con người và 25 công ước của Tổ chức Lao động quốc tế.
Ngày 27/9/2024, Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc đã thông qua kết quả rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ IV đối với Việt Nam, trong đó Việt Nam chấp thuận 271/320 khuyến nghị, đạt tỷ lệ 84,7% cao nhất qua bốn chu kỳ, thể hiện tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm và chủ động trong hoàn thiện chính sách, pháp luật về quyền con người. Ngày 14/10/2025, Việt Nam tiếp tục được Đại hội đồng Liên hợp quốc bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026-2028 với 180 phiếu ủng hộ, mức cao nhất trong nhóm châu Á-Thái Bình Dương, minh chứng rõ ràng cho sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với những cam kết và nỗ lực thực chất của Việt Nam.
Những thành quả về nhân quyền hiện diện sinh động trong đời sống hằng ngày ở Việt Nam. Chất lượng giáo dục và đào tạo, khám chữa bệnh được nâng lên; thực hiện miễn phí khám, chữa bệnh cho người tham gia bảo hiểm y tế từ ngày 1/7/2026. Các chương trình giảm nghèo, trợ giúp xã hội, tiếp cận giáo dục, nước sạch, thông tin và dịch vụ công ngày càng được mở rộng, làm tốt chế độ, chính sách đối với người có công, đối tượng chính sách. Cùng với tăng trưởng kinh tế, Việt Nam kiên trì mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau - thước đo thiết thực nhất của quyền được sống, chăm sóc sức khỏe, học tập, làm việc và thụ hưởng thành quả phát triển.
Dĩ nhiên, bảo đảm quyền con người là một quá trình liên tục, không quốc gia nào có thể tự nhận đã hoàn thành tốt mọi yêu cầu đặt ra. Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm như thu hẹp chênh lệch về cơ hội tiếp cận dịch vụ giữa các vùng miền, bảo vệ dữ liệu cá nhân, ngăn chặn bạo lực trên không gian mạng, bảo đảm quyền lợi của lao động di cư, nâng cao chất lượng thực thi pháp luật ở cơ sở. Việc thẳng thắn nhìn nhận thách thức để có giải pháp thực hiện tốt hơn là điều cần thiết, được người dân đồng tình, ủng hộ và cộng đồng quốc tế đánh giá cao.
Ở Việt Nam, mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật; không ai bị xử lý chỉ vì bày tỏ chính kiến hay thực hiện quyền con người một cách chính đáng, không có cái gọi là “tù nhân chính trị”, “tù nhân lương tâm”. Tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do tín ngưỡng, tôn giáo hay quyền tham gia đời sống chính trị không thể trở thành tấm bình phong cho hành vi kích động bạo lực, vu khống, đe dọa người khác hay xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng. Nhân quyền không thể bị biến thành đòn bẩy cho những toan tính chính trị. Giá trị cốt lõi của quyền con người trước hết nằm ở một cuộc sống an toàn, tự do, có phẩm giá và cơ hội phát triển của mỗi người dân.
Việt Nam luôn coi trọng quyền con người và sẵn sàng trao đổi thẳng thắn về những vấn đề còn khác biệt, cung cấp thông tin đầy đủ, mở rộng đối thoại với nghị sĩ, học giả, báo chí và các tổ chức xã hội; đồng thời tiếp tục cải cách pháp luật, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng thực thi công vụ. Với cơ sở thực tiễn và pháp lý vững chắc, Việt Nam có đủ căn cứ để khẳng định những nỗ lực nhất quán của mình, đồng thời có trách nhiệm tiếp tục hoàn thiện, lắng nghe và đối thoại. Những cáo buộc thiếu căn cứ, dù được núp dưới bất kỳ danh nghĩa nào, cũng không thể phủ nhận sự thật đó.
HÀ NHÂN-VŨ ANH