Hạnh phúc là giá trị văn hóa cao nhất, là mục tiêu, khát vọng mong đợi mà mọi quốc gia đều muốn đem lại cho người dân trong quá trình tổ chức và thực thi chính sách. Khát vọng lớn nhất của con người suy đến cùng là quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Bởi vậy, trong kỷ nguyên phát triển từ GDP sang kỷ nguyên hạnh phúc, tiếp cận hạnh phúc trong phân tích chính sách là một kênh thông tin mới bổ sung cho cách tiếp cận truyền thống, giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn, sâu sắc hơn trong việc đưa ra những quyết sách điều hành đất nước. Liên Hợp quốc đã khuyến cáo các quốc gia cần xem chỉ số hạnh phúc là thước đo quan trọng của tiến bộ xã hội và là mục tiêu của chính sách công. Việc đo lường chỉ số hạnh phúc chính là đo lường sự phát triển toàn diện của mỗi quốc gia.

      Nhận thức rõ xu hướng và tầm quan trọng của việc tiếp cận hạnh phúc trong xây dựng chính sách, Đảng và Nhà nước ta đã cụ thể hóa đưa vào văn kiện của Đảng và trong các tuyên bố của lãnh đạo cấp cao về mục tiêu, nhiệm vụ, tầm nhìn xây dựng chính sách, pháp luật gắn với đem lại hạnh phúc cho nhân dân. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nhiều lần nhắc tới “hạnh phúc” và “hạnh phúc nhân dân”. Trong phần bài học kinh nghiệm, Đại hội XIII đúc rút: “Phải luôn quán triệt sâu sắc, thực hiện nghiêm túc quan điểm “dân là gốc”; Nhân dân là trung tâm, là chủ thể… mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân; lấy hạnh phúc, ấm no của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu, củng cố và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước”[1].

      Trong Báo cáo chính trị Đại hội XIV, “hạnh phúc” được đưa vào chủ đề của Đại hội: “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”[2].

      Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: “Việc xây dựng và thực hiện chủ trương, đường lối, cương lĩnh cần xuất phát từ nhận thức “lấy dân làm gốc”, lấy người dân là trung tâm, coi hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất, từ đó thúc đẩy Nhà nước xây dựng, triển khai thực hiện luật pháp, chính sách phù hợp, hiệu quả và cụ thể nhằm bảo đảm phát triển theo hướng đó”[3]. Vì vậy, trong mọi hoạt động quản trị nhà nước, đòi hỏi các cấp chính quyền, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức cần thay đổi nhận thức, luôn tiếp cận hạnh phúc trong xây dựng, hoàn thiện và thực thi chính sách. Cách tiếp cận vấn đề hạnh phúc của nhân dân phải được thể hiện cả ở giai đoạn xây dựng, hoàn thiện; tổ chức thực hiện và đánh giá chính sách, pháp luật.

      Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới luôn định hướng triển khai quan điểm của Đảng về hạnh phúc là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong nghiên cứu và tư vấn chính sách. Năm 2015, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới được Nhà nước giao thực hiện đề tài độc lập cấp quốc gia “Hạnh phúc của người Việt Nam: Quan niệm, thực trạng và chỉ số đánh giá” để xây dựng bộ chỉ số đầu tiên về hạnh phúc của người Việt Nam. Đề tài thực hiện trong 2,5 năm (10/2015-3/2018) đã cung cấp thông tin đầu vào cho Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về tiếp cận hạnh phúc trong xây dựng chính sách như phần trên đã trích dẫn. Đề tài cũng góp phần cung cấp thông tin đầu vào cho Chỉ thị 06-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác gia đình trong tình hình mới, trong đó đặc biệt chú trọng tới xây dựng hạnh phúc gia đình.

      Các chuyên gia của Viện đã thực hiện một số hoạt động sau:

      i) Hỗ trợ Thành phố Hồ Chí Minh (năm 2020) xây dựng và kiểm nghiệm bộ chỉ số gia đình hạnh phúc, trên cơ sở đó đề xuất các vấn đề cần quan tâm về chính sách liên quan đến các lĩnh vực khác nhau của đời sống gia đình;

      ii) Hỗ trợ thành phố Đà Nẵng (năm 2023-2024) xây dựng bộ chỉ số hạnh phúc của người dân thành phố Đà Nẵng và đề xuất định hướng giải pháp nhằm nâng cao mức độ hạnh phúc của người dân;

      iii) Hỗ trợ Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam xây dựng và thực hiện Đề án “Đo lường sự hài lòng của đoàn viên đối với hoạt động công đoàn cơ sở (Mesatu) giai đoạn 2023 - 2028 và đề xuất các vấn đề cần quan tâm để nâng cao mức độ hạnh phúc của người lao động”;

      iv) Hỗ trợ Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) vận dụng các tiêu chí đo lường hạnh phúc quốc gia vào nghiên cứu hạnh phúc của người lao động VNPT.

      Tiếp nối chủ đề nghiên cứu về chỉ số hạnh phúc, năm 2025-2026, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới đã phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Lạng Sơn thực hiện đề tài “Một số giải pháp nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2030” để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chỉ số hạnh phúc và đề xuất một số giải pháp nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2030. Ngày 26/01/2026, đề tài đã được Hội đồng khoa học cấp tỉnh nghiệm thu đạt loại xuất sắc, hoàn thành sớm hơn 03 tháng so với kế hoạch, có các sản phẩm vượt trội, bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về chất lượng khoa học, tính thực tiễn và khả năng ứng dụng cao trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của tỉnh. Các nội dung nghiên cứu của đề tài được thực hiện nghiêm túc, công phu, những kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về hạnh phúc và Chỉ số hạnh phúc của người dân Lạng Sơn. Đề tài đã đạt được những kết quả quan trọng, trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm xác định trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, xác định các vấn đề chiến lược liên quan đến con người, đời sống Nhân dân và phát triển bền vững của tỉnh.

 Đ/c Nguyễn Cảnh Toàn, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn

Đ/c Nguyễn Quốc Khánh, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ

Đ/c Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới

và các thành viên nhóm nghiên cứu tại Hội thảo lý luận triển khai đề tài

      Các kết quả nghiên cứu và tư vấn chính sách của Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới góp phần khẳng định sâu sắc quan điểm của Đảng là luôn lấy con người làm trung tâm, và mục tiêu của phát triển phải là tạo ra những điều kiện giúp cho mỗi người đạt được điều quan trọng nhất với họ: đó chính là hạnh phúc. Tư duy này phản ánh tầm nhìn mới của Đảng về con người, về mục tiêu của phát triển và về bản chất của thể chế. Phát triển hướng tới việc tạo ra của cải vật chất, đồng thời làm cho mỗi người dân được bảo vệ, được tôn trọng và được sẻ chia cơ hội - cơ sở cốt lõi để xây dựng xã hội hạnh phúc./.