Cuốn sách là sản phẩm của đề tài cấp Bộ “Tiếp cận và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ dân tộc thiểu số ở Lai Châu từ góc độ phát triển con người” do TS. Lê Thị Đan Dung chủ biên. Cuốn sách cung cấp một số thông tin nghiên cứu thực trạng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ của một số dân tộc thiểu số trên phương diện cơ hội, năng lực và tính chủ thể; phân tích một số yếu tố ảnh hưởng và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho vị thành niên nữ dân tộc thiểu số.

Cuốn sách gồm 3 chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận nghiên cứu về tiếp cận và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản từ góc độ phát triển con người

Trong chương này, tác giả đưa ra một số khái niệm như sức khỏe sinh sản, vị thành niên, lý luận về tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản từ góc độ quyền con người, từ góc độ phát triển con người và việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên. Các yếu tố ảnh hưởng đưa ra phân tích bao gồm yếu tố văn hóa-xã hội, yếu tố chính trị, yếu tố kinh tế và cấu trúc.

Ngoài ra, nhóm tác giả cũng trình bày khung phân tích nghiên cứu, khái quát về địa bàn nghiên cứu và mẫu nghiên cứu.

Chương 2: Thực trạng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ dân tộc thiểu số

Trong chương này, nhóm tác giả phân tích cơ hội tiếp cận dịch vụ, tính chủ thể và năng lực của vị thành niên nữ dân tộc thiểu số trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Về cơ hội tiếp cận, hiện chưa có dịch vụ chăm sóc SKSS dành riêng cho vị thành niên nữ, thiếu các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp mà chỉ có dịch vụ tư vấn lồng ghép vào hoạt động khám chữa bệnh và truyền thông. Cơ hội này cũng thuận lợi hơn ở nhóm vị thành niễn nữ DTTS đang đi học. Các dịch vụ chăm sóc SKSS chưa thật phù hợp với nhu cầu cũng như chưa thực sự phù hợp về mặt văn hóa-xã hội, đặc biệt với vị thành niên nữ DTTS chưa kết hôn v.v…

Về tính chủ thể, nghiên cứu cũng phân tích tính chủ thể của từng nhóm vị thành niên nữ (người H’mông, người Thái; đã kết hôn, chưa kết hôn; đi học, không đi học) đối với từng dịch vụ chăm sóc, tư vấn chăm sóc SKSS. Nhìn chung, vị thành niên nữ DTTS đa phần đã chọn cách đến các cơ sở y tế khi gặp các vấn đề liên quan sức khỏe sinh sản, tuy nhiên vẫn còn tỉ lệ nhỏ chọn phương án là tự dùng các phương thuốc dân gian hay tự mua thuốc tây, đặc biệt ở nhóm vị thành niên nữ dân tộc H’mông.

Về kiến thức, hiểu biết: nhìn chung, kiến thức và nhận thức của vị thành niên nữ DTTS về vấn đề chăm sóc SKSS còn khá thấp và còn nhiều hạn chế ở tất cả các nhóm vị thành niên nữ DTTS.

Chương 3: Thực trạng sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ dân tộc thiểu số

Thực trạng sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ DTTS được phân tích qua mức độ sử dụng từng loại dịch vụ (dịch vụ tư vấn tuyên truyền; dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, phá thai; dịch vụ sinh con bao gồm khám thai) và sự hài lòng của vị thành niên nữ DTTS trong việc sử dụng dịch vụ chăm sóc SKSS.

Chương 4: Các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của vị thành niên nữ dân tộc thiểu số

Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm: thiếu các dịch vụ thân thiện dành riêng cho vị thành niên; thiếu nhận thức đẩy đủ về SKSS và các dịch vụ chăm sóc SKSS sẵn có; các rào cản tâm lý xã hội như e ngại, sợ bị nghi ngờ có vấn đề về sức khỏe tình dục; thiếu sự giao tiếp cởi mở giữa vị thành niên, nhân viên y tế và bố mẹ, v.v…. Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có ảnh hưởng: thiếu tính bảo mật và quyền riêng tư, thái độ phán xét, định kiến của nhân viên y tế… Thêm vào đó, việc thực hiện chính sách SKSS còn thiếu triển khai trên thực tế cũng như thiếu các quy định bảo hộ đối với vị thành niên trong sử dụng dịch vụ SKSS.

Nhóm tác giả cũng so sánh hai dân tộc H’mông và Thái và cho thấy nhìn chung, vị thành niên nữ dân tộc H.mông gặp nhiều bất lợi và yếu thế hơn trên cả phương diện cơ hội và năng lực.

Những thông tin được cung cấp trong cuốn sách cho thấy đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu cũng như các nhà hoạch định chính sách hướng tới việc thúc đẩy việc chăm sóc nâng cao sức khỏe cho vị thành niên nữ dân tộc nói chung và việc tiếp cận, sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nói riêng.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Thu Hà