TS. Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu chào mừng Hội thảo

      Tham dự Hội thảo, có sự hiện diện của Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, TS. Đặng Xuân Thanh; nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm, GS.TS. Võ Khánh Vinh. Hội thảo cũng vinh dự được đón tiếp Thượng tướng, GS.TS. Nguyễn Văn Thành, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Trung tá, TS. Lục Anh Tuấn, Ban Thư ký khoa học Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS. Hoàng Bá Thịnh, Trưởng nhóm nghiên cứu mạnh cấp Đại học Quốc gia Hà Nội về Giới, Dân số và Môi trường; GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh, Tổng biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn.

      Về phía Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới có sự hiện diện của TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng; TS. Trần Thị Hồng, Phó Viện trưởng cùng các cán bộ nghiên cứu của Viện. Hội thảo có sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học, cùng sự hiện diện của nhiều cơ quan thông tấn, báo chí.

      Phát biểu chào mừng, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - TS. Đặng Xuân Thanh nhấn mạnh, “An ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu” là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo, khi những thách thức từ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh ngày càng tác động sâu sắc đến đời sống con người. Phó Chủ tịch cho rằng, sự bùng nổ của không gian số vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa làm gia tăng các rủi ro về an toàn dữ liệu, xâm phạm quyền riêng tư và sự lệ thuộc vào công nghệ, khiến nhiều nhóm xã hội rơi vào trạng thái dễ bị tổn thương. Trên cơ sở đó, TS. Đặng Xuân Thanh khẳng định tiếp cận an ninh con người có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện toàn diện các nguy cơ, đề xuất giải pháp ứng phó hiệu quả, đồng thời xử lý hài hòa mối quan hệ giữa an ninh con người và an ninh quốc gia. Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam là đặt con người ở vị trí trung tâm, coi an ninh con người là mục tiêu, động lực và điều kiện cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới. Từ đó, Phó Chủ tịch đề nghị Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới tổng hợp, chắt lọc các kết quả của Hội thảo thành kiến nghị chính sách gửi Lãnh đạo Viện Hàn lâm để tham mưu cho Đảng và Nhà nước nhằm hoàn thiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.

TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới phát biểu khai mạc Hội thảo

      Theo phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới cho biết việc tổ chức Hội thảo vào đúng Ngày Quốc tế Nhân quyền (10/12) thể hiện thông điệp rõ nét về mối quan hệ chặt chẽ giữa quyền con người và an ninh con người. TS. Nguyễn Đình Tuấn gửi lời cảm ơn tới các nhà khoa học và đại biểu tham dự, viết bài cho Hội thảo, đồng thời khẳng định đây là hoạt động góp phần thực hiện định hướng nghiên cứu vì con người, cho con người và vì sự phát triển bền vững mà Viện và Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam theo đuổi.

      Trong phần đề dẫn, TS. Nguyễn Đình Tuấn nhắc lại khái niệm “an ninh con người” được UNDP chính thức nêu trong Báo cáo Phát triển Con người năm 1994, nhấn mạnh bốn trụ cột là: thoát khỏi sự thiếu thốn, thoát khỏi nỗi sợ hãi, tự do sống một cuộc sống có phẩm giá và thoát khỏi các mối nguy hiểm rình rập. Viện trưởng nhận định thế giới đang chứng kiến những rủi ro gia tăng từ biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, cạnh tranh chiến lược, khủng hoảng năng lượng, lương thực và bất ổn công nghệ do bùng nổ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo… trong đó, nhiều nguy cơ tác động trực tiếp đến an ninh con người. Từ thực tiễn Việt Nam, TS. Nguyễn Đình Tuấn nhấn mạnh chủ trương “lấy con người làm trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực phát triển”, đồng thời cho rằng Hội thảo là dịp để nhận diện rõ hơn các thách thức, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, cũng như gợi mở định hướng chính sách nhằm bảo đảm an ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu hiện nay.

Ban chủ trì Hội thảo

      (Từ trái sang phải: GS.TS. Nguyễn Văn Thành, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS. Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam và TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới)

      Hội thảo nhận được nhiều tham luận từ các nhà khoa học ở khắp nơi trên cả nước. Các bài viết tập trung vào 3 chủ đề chính: (i) Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về an ninh con người; (ii) An ninh con người trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo; (iii) Các vấn đề an sinh xã hội, văn hóa và bảo vệ các nhóm dễ tổn thương.

      Tại Hội thảo, qua hai phiên làm việc, các đại biểu đã nghe 5 tham luận: Già hóa dân số và tác động đến an ninh con người ở Nhật Bản: Thực trạng, giải pháp chính sách và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam từ PGS.TS Phạm Hồng Thái (Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á); An ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu: Kinh nghiệm Indonesia và hàm ý chính sách cho Việt Nam do TS. Nguyễn Hà Phương (Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương) trình bày; An ninh con người ở Việt Nam hiện nay từ góc độ biến đổi khí hậu từ Đại úy, ThS. Trình Quốc Hưng (Học viện An ninh nhân dân);  Chuyển đổi số trong bối cảnh toàn cầu hóa: Bất bình đẳng số và nguy cơ đe doạ an ninh kinh tế ở Việt Nam của TS. Lê Thị Đan Dung (Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới) và Một số vấn đề về an ninh con người trong kỷ nguyên số và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam do TS. Phạm Thị Tính (Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới) trình bày.

PGS.TS. NCVCC Phạm Hồng Thái trình bày tham luận tại Hội thảo

      Các tham luận tiếp cận vấn đề an ninh con người từ các góc nhìn đa chiều trong bối cảnh biến đổi toàn cầu, làm rõ sự gia tăng của các rủi ro phi truyền thống đang tác động sâu rộng đến đời sống con người và xã hội.

TS. Nguyễn Hà Phương trình bày tham luận tại Hội thảo

      Nội dung các báo cáo phân tích những tác động của biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, già hóa dân số và bối cảnh toàn cầu hóa đối với sinh kế, an ninh kinh tế, an ninh lương thực, an ninh xã hội, an ninh môi trường và các khía cạnh khác của an ninh con người.

Đại úy, ThS. Trình Quốc Hưng trình bày tham luận tại Hội thảo

      Thông qua một số nghiên cứu trường hợp cụ thể trong và ngoài nước, các báo cáo cho thấy biến đổi khí hậu, công nghệ và nhân khẩu học đang làm gia tăng tính dễ bị tổn thương của con người, đặc biệt đối với nhóm yếu thế, đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới cho quản trị, an sinh xã hội và phát triển bền vững.

TS. Lê Thị Đan Dung trình bày tham luận tại Hội thảo

TS. Phạm Thị Tính trình bày tham luận tại Hội thảo

      Các diễn giả cũng gợi mở hướng tiếp cận đa ngành, liên ngành đối với an ninh con người, trong đó đặt con người ở vị trí trung tâm, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phòng ngừa sớm và nâng cao năng lực thích ứng trước các rủi ro phi truyền thống. Cách tiếp cận này hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Đảng đã được khẳng định tại Đại hội XIII và tiếp tục nhấn mạnh trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là phát triển nhanh và bền vững phải dựa trên việc lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của sự phát triển. Từ đó, bảo đảm an ninh con người gắn với an sinh xã hội và bảo vệ quyền con người được xác định là nền tảng quan trọng cho ổn định chính trị - xã hội và sự phát triển của đất nước trong bối cảnh mới. Những định hướng này không chỉ đáp ứng yêu cầu của giai đoạn hiện nay mà còn tạo tiền đề vững chắc để Việt Nam chủ động bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

GS.TS. Hoàng Bá Thịnh bình luận tại Hội thảo

Toàn cảnh Hội thảo

      Sau phần trình bày của các tác giả, phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi học thuật sâu sắc. Các đại biểu thống nhất cho rằng già hóa dân số, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số… là những biến đổi lớn, có tác động đa chiều và lâu dài đến an ninh con người. Bên cạnh các thách thức, nhiều ý kiến nhấn mạnh cần làm rõ hơn các tác động tích cực của những biến đổi này, như sự hình thành “kinh tế bạc”, tiến bộ y học, cũng như tiềm năng của công nghệ số trong nâng cao chất lượng cuộc sống và năng lực thích ứng của xã hội; cần làm sâu sắc hơn nữa mối liên hệ giữa an ninh con người - quyền con người - phát triển con người, phù hợp định hướng đặt con người ở trung tâm của Đại hội XIV. Các đại biểu cũng chỉ ra hạn chế về thiếu dữ liệu thống kê ở Việt Nam, gây khó khăn cho nghiên cứu và hoạch định chính sách nhằm bảo đảm an ninh con người. Một số ý kiến lưu ý đến các vấn đề mới nổi như bất bình đẳng số, bất bình đẳng do thuật toán, rủi ro lừa đảo và xâm phạm quyền riêng tư trong không gian số, cho rằng đây là những thách thức cần được tiếp cận từ góc độ an ninh con người. Nhiều nhà khoa học đề nghị Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới nói riêng và Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nói chung cần chú trọng hơn nữa các hoạt động nghiên cứu an ninh con người, mở rộng sang các vấn đề mới như an ninh tài chính cá nhân, biến đổi gia đình, an ninh con người trong kỷ nguyên AI và phát triển các mô hình đánh giá tác động... Các đại biểu thống nhất cần đẩy mạnh nghiên cứu an ninh con người theo hướng toàn diện, gắn với thực tiễn Việt Nam và phục vụ trực tiếp cho tư vấn, hoạch định chính sách. Các ý kiến tại hội thảo không chỉ làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn nghiên cứu, mà còn gợi mở những hướng tiếp cận và định hướng chính sách phù hợp, hướng tới phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm.

PGS. TS. Vũ Mạnh Lợi thảo luận tại Hội thảo

      Kết luận hội thảo, GS.TS. Võ Khánh Vinh đánh giá cao chất lượng khoa học của các tham luận, cho rằng Hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về an ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu. GS.TS. Võ Khánh Vinh nhấn mạnh tính chất ngày càng phức tạp, đan xen của các thách thức phi truyền thống và tác động của chúng đến đời sống con người, đồng thời gợi mở định hướng tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu an ninh con người theo hướng đa ngành, liên ngành và xuyên ngành, coi đây là định hướng quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong thời gian tới.

      Hội thảo khép lại với nhiều trao đổi học thuật sâu sắc và các kiến nghị có giá trị, góp phần làm rõ những vấn đề đặt ra đối với an ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu. Phát biểu bế mạc hội thảo, TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, đại biểu và cơ quan báo chí đã tham gia, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc và trách nhiệm. TS. Nguyễn Đình Tuấn khẳng định các kết quả thảo luận của hội thảo là cơ sở quan trọng để Viện tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện luận cứ khoa học và kiến nghị chính sách về an ninh con người trong bối cảnh mới. Viện trưởng hy vọng, thời gian tới, sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm, đồng hành của các nhà quản lý và các cơ quan hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu trong những hoạt động khoa học tiếp theo của Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Bùi Thanh Phương 

(Ảnh: Lê Thị Liễu Hạnh)

Các trang đã đưa tin

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Hội thảo khoa học “An ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu”: Gợi mở các định hướng chính sách vì sự phát triển bền vững

Báo Phụ nữ Việt Nam: Đảm bảo an ninh con người để phát triển nhanh, bền vững trong bối cảnh biến đổi toàn cầu

Báo Phụ nữ Việt Nam: Bất bình đẳng số và nguy cơ đẩy nhiều người ra ngoài lề phát triển

Báo Phụ nữ Việt Nam: Phụ nữ trước những rủi ro đe dọa sinh mạng, sức khỏe, sinh kế từ biến đổi khí hậu

Báo Phụ nữ Việt Nam: Phụ nữ Nhật Bản trong vòng xoáy chăm sóc và cô đơn tuổi già

Chuyên trang Chính sách và Cuộc sống (Thông tấn xã Việt Nam): Bảo đảm an ninh con người trong bối cảnh biến đổi toàn cầu