Tham gia hội thảo, về phía Việt Nam có GS.TS. Võ Khánh Vinh, Phó chủ tịch Viện khoa học xã hội Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Viện trưởng viện Nghiên cứu Châu Âu (Viện Khoa học xã hội Việt Nam); TS. Ngô Minh Hương, Điều phối viên chương trình Việt Nam, trung tâm nhân quyền Na Uy; Bà Lê Thị Thúy Hường, đại diện đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam và các diễn giả khác. Ngoài ra, hội thảo có sự tham gia của các đại biểu quốc tế gồm: GS.TS. Bard Andreassen, Tạp chí Nhân quyền Na Uy, trường Đại học Oslo, Na Uy; Ông Yoon Youngmo, trưởng phòng Cố vấn kỹ thuật, Dự án quan hệ công nghiệp của ILO, Văn phòng ILO tại Việt Nam; Bà Melizel Asuncion, Viện Nhân quyền, Đại học Luật Philipines; Bà Nussara Meensen, Viện Nghiên cứu Nhân quyền và Hòa bình, Đại học Mahidol, Thái Lan v.v...

Hội thảo nhận được nhiều tham luận của các học giả tham gia sôi nổi xoay quanh trách nhiệm của các tập đoàn kinh tế đa quốc gia đối với quyền con người. Các tham luận nhấn mạnh các tập đoàn kinh tế đa quốc gia cần có trách nhiệm thực hiện quyền con người bởi chính họ là những người sử dụng nguồn lao động để phục vụ cho công việc kinh doanh của mình. Các báo cáo cũng khẳng định vai trò to lớn của các tập đoàn kinh tế đa quốc gia trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển, đóng góp tích cực đối với quá trình toàn cầu hóa và hợp tác quốc tế và góp phần vào sự phát triển của khoa học, công nghệ. Bên cạnh đó, những tập đoàn đa quốc gia cũng tạo ra một số tiêu cực như: cưỡng bức lao động, phân biệt đối xử, vi phạm quyền lợi của người lao động, gây ô nhiễm môi trường, cạnh tranh không lành mạnh v.v...

Trong rất nhiều báo cáo, đáng chú ý là báo cáo “Công nghiệp thủy sản đông lạnh ở Thái Lan: Một thách thức trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp” của Bà Nussara Messen, Viện Nghiên cứu Nhân quyền và Hòa bình, Đại học Mahidol, Thái Lan đưa ra bức tranh về ngành chế biến thủy sản đông lạnh ở Thái Lan thông qua nghiên cứu trường hợp 2 nhà máy sản xuất đông lạnh. Phần lớn số lao động của hai nhà máy này sử dụng là lao động nhập cư từ Myanma và điều kiện làm việc của họ có những điểm giống và khác nhau với định nghĩa của ILO. Cụ thể: về điều kiện làm việc bắt buộc, vì một số lao động làm công việc cắt đầu cá và họ được trả thù lao trên khối lượng tính bằng kilogram chính vì lý do này mà họ “tự nguyện” làm việc suốt cả ngày mà không nghỉ giải lao hay ăn trưa chỉ với mục đích là kiếm nhiều tiền hơn; theo nghiên cứu của tác giả những người lao động bị hạn chế đi vệ sinh “người lao động chỉ được đi vệ sinh hai lần trong một ngày- một lần trong buổi sáng và một lần vào buổi chiều”, bởi theo nhà quản lý, việc này góp phần vào hệ thống kiểm soát vệ sinh, bảo đảm người lao động không bị lây nhiễm bệnh tiêu chảy có thể tác động lớn đến chất lượng thực phẩm đang trong quá trình chế biến. Khấu trừ lương được áp dụng đối với những lao động vi phạm một trong những vấn đề: đi vệ sinh nhiều, không quẹt thẻ ra vào làm việc, nghỉ mà không xin phép từ trước. Đây như là công cụ sử dụng nhằm tăng cường tính kỷ luật và giám sát người lao động. Phân biệt giới thể hiện rõ đối với những nữ lao động nhập cư khi mang thai, họ thường bị ép buộc về nước để sinh con cái. Bên cạnh đó tác giả còn chỉ ra những vấn đề khác liên quan đến lao động trong ngành công nghiệp thủy sản như “đối xử không công bằng”, “không được tiếp cận tới Quỹ bồi thường người lao động”, “phân biệt đối xử tại nơi làm việc”. Về việc thực thi chính sách đối với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp thì hai công ty sản xuất đông lạnh của Thái Lan này đều vi phạm quyền con người. Họ chỉ có ý thức thực hiện trách nhiệm kinh tế hơn là trách nhiệm đạo đức trong đó bao gồm cả quyền con người.

          Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nhất là hội nhập về kinh tế hiện nay thì trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và quyền con người là chủ đề có ý nghĩa quan trọng bởi các doanh nghiệp phải có trách nhiệm bảo vệ quyền con người nhưng trên thực tế chưa hẳn là họ đã nhận thức được điều này. Trách nhiệm của doanh nghiệp, cách thức thực hiện của doanh nghiệp đối với quyền con người, quyền của phụ nữ cần được chúng ta nhấn mạnh nhiều hơn nữa bởi vì nó đã bị lãng quên một thời gian. Đây cũng là nội dung nghiên cứu chính của dự án hợp tác giữa Viện Khoa học Xã hội Việt Nam và Trung tâm Nhân quyền Na Uy đang tiến hành triển khai thực hiện.

.

Nguyễn Thị Nga