31/03/2026
Tọa đàm khoa học: Phương pháp nghiên cứu và xây dựng bộ công cụ khảo sát về trải nghiệm, cơ hội và rủi ro đối với vị thành niên trên không gian mạng
Trong khuôn khổ hoạt động của đề tài “Trải nghiệm, cơ hội và rủi ro đối với vị thành niên trên không gian mạng” do TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh chủ nhiệm, Quỹ NAFOSTED tài trợ, Viện nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện) là tổ chức chủ trì, chiều ngày 30/3/2026, tại Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, tọa đàm khoa học về “Phương pháp nghiên cứu và xây dựng bộ công cụ” đã được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, tiếp thu ý kiến chuyên gia để hoàn thiện phương pháp nghiên cứu và bộ công cụ thu thập dữ liệu.
Tham dự tọa đàm có TS. Nguyễn Đình Tuấn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới; TS. Trần Thị Hồng - Phó Viện trưởng Viện, cùng đông đảo cán bộ, nhà nghiên cứu của Viện. Bên cạnh đó, tọa đàm vinh dự có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học uy tín đến từ nhiều cơ sở nghiên cứu và đào tạo như: GS.TS. Nguyễn Hữu Minh - Chủ tịch Hội Xã hội học Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Thị Như Trang - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; TS. Nguyễn Thị Phương Hoa - Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học; TS. Phạm Ngọc Linh - Trưởng khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam.
Chủ nhiệm, TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh trình bày các nội dung trọng tâm của đề tài
Tại Tọa đàm, chủ nhiệm đề tài đã trình bày hai nội dung trọng tâm, tập trung vào (i) định hướng phương pháp nghiên cứu, chiến lược thu thập và xử lý dữ liệu; và (ii) cấu trúc bảng hỏi và các nội dung câu hỏi. Trên cơ sở đó, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi, đưa ra nhiều ý kiến góp ý chuyên sâu, thể hiện sự kết nối liên ngành giữa xã hội học, tâm lý học và công tác xã hội trong nghiên cứu về những trải nghiệm, cơ hội và rủi ro trên không gian mạng đối với vị thành niên.
Các ý kiến trao đổi tập trung vào một số nội dung cốt lõi. Trước hết, về phương pháp luận, các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo tính nhất quán giữa khung lý thuyết, giả thuyết nghiên cứu và hệ thống biến số, đặc biệt khi nghiên cứu các vấn đề đa chiều của vị thành niên trên không gian mạng. Việc lựa chọn và vận dụng các tiếp cận lý thuyết cần được làm rõ hơn nhằm định hướng cho việc thiết kế công cụ đo lường.
Thứ hai, đối với bộ công cụ khảo sát, nhiều góp ý cụ thể đã được đưa ra liên quan đến cách thức thao tác hóa các khái niệm thành biến số, đảm bảo độ giá trị và độ tin cậy của thang đo. Các đại biểu đề xuất rà soát lại cách diễn đạt câu hỏi theo hướng rõ ràng, phù hợp với đặc điểm nhận thức của nhóm vị thành niên, đồng thời hạn chế các khả năng gây hiểu sai hoặc thiên lệch trong trả lời. Một số ý kiến cũng nhấn mạnh việc cân nhắc cấu trúc thang đo, cũng như bổ sung các chỉ báo nhằm phản ánh tốt hơn các chiều cạnh của trải nghiệm trực tuyến, bao gồm cả cơ hội phát triển và các dạng rủi ro.
Bên cạnh đó, Tọa đàm cũng ghi nhận nhiều gợi ý quan trọng liên quan đến việc tích hợp các công cụ đo lường đã được kiểm chứng trong nghiên cứu quốc tế, điều chỉnh phù hợp với bối cảnh văn hóa, xã hội tại Việt Nam. Các đại biểu đồng thời khuyến nghị nhóm nghiên cứu cân nhắc thiết kế thử nghiệm (pilot) để kiểm định bộ công cụ trước khi triển khai khảo sát chính thức.
Quang cảnh Tọa đàm
Kết thúc Tọa đàm, TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng đã tổng kết những điểm nhóm nghiên cứu cần lưu ý để hoàn thiện phương pháp và công cụ nghiên cứu. Chủ nhiệm đề tài đã tổng hợp đầy đủ và trân trọng tiếp thu các ý kiến đóng góp của các chuyên gia và đại biểu tham dự. Những trao đổi học thuật tại Tọa đàm được xem là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp tục rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện bộ công cụ cũng như phương pháp nghiên cứu, hướng tới đảm bảo chất lượng khoa học và tính khả thi của nghiên cứu trong giai đoạn triển khai khảo sát thực địa trong thời gian tới.
Nguyễn Thị Hồng Hạnh