29/10/2026
Giới thiệu Nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở: Tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em trong gia đình lao động di cư đến Hà Nội: Nghiên cứu trường hợp quận Hoàng Mai (nay là phường Tương Mai và phường Hoàng Mai), Hà Nội
Tiếp cận dịch vụ y tế cho con cái là thách thức lớn đối với nhiều gia đình lao động di cư tại các đô thị lớn. Dựa trên khung tiếp cận quyền con người AAAQ cùng phương pháp nghiên cứu định tính tại quận Hoàng Mai (nay là phường Tương Mai và phường Hoàng Mai, Hà Nội), nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở do Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới chủ trì đã chỉ rõ những rào cản từ thủ tục hành chính, tính tương thích thời gian lao động của cha mẹ và thực tiễn thụ hưởng chính sách. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị thiết thực nhằm tối ưu hóa chính sách bảo hiểm y tế và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em dưới 6 tuổi thuộc nhóm yếu thế này.
Giới thiệu về nghiên cứu
Nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở “Tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em trong gia đình lao động di cư đến Hà Nội (Nghiên cứu trường hợp quận Hoàng Mai, Hà Nội)” (Nhiệm vụ) do Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới chủ trì, ThS. Nguyễn Đức Tuyến làm chủ nhiệm, thực hiện năm 2025 (khi chính quyền chưa chuyển sang mô hình 3 cấp).
Mục tiêu tổng quát của Nhiệm vụ:
Tìm hiểu thực trạng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em dưới 6 tuổi trong gia đình lao động di cư đến Hà Nội. Các mục tiêu cụ thể gồm: tìm hiểu thực trạng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho trẻ em; và tìm hiểu thực trạng tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh cho trẻ em.
Phương pháp nghiên cứu chính: Phương pháp định tính, với 30 mẫu phỏng vấn sâu (25 gia đình lao động di cư và 5 người quản lý y tế/quản lý xã hội) tại quận Hoàng Mai (nay là phường Tương Mai và phường Hoàng Mai), Hà Nội.
Cách tiếp cận:
Viện Nghiên cứu Nhân quyền Đan Mạch (DIHR)
xây dựng cách tiếp cận AAAQ (được viết tắt từ 4 nhóm tiêu chí tương tác lẫn nhau: Availability (tính sẵn có), Accessibility (Khả năng tiếp cận), Acceptability (Khả năng chấp nhận), Quanlity (Chất lượng dịch vụ) để
áp dụng trong nghiên cứu dịch vụ chăm sóc sức khoẻ (DIHR,
2014;
DIHR,
2015); cách tiếp cận này đã được nhiều nước, tổ chức quốc tế áp dụng trong nghiên cứu của mình.
Dựa trên cách tiếp cận AAAQ và có chỉnh sửa để phù hợp với nội dung của nhiệm vụ và bối cảnh địa bàn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này với các nội dung sau: (1) Tính sẵn có của dịch vụ; (2) Khả năng hiểu biết, sử dụng dịch vụ; và (3) Sự chấp nhận dịch vụ.
Ảnh minh hoạ: tạo lập bởi Gemini
Kết quả nghiên cứu
Qua nghiên cứu thực địa, một số phát hiện ban đầu về
thực trạng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em dưới 6 tuổi trong gia đình lao động di cư đến Hà Nội được xác định. Cần
lưu ý rằng nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính tại một địa bàn cụ thể, các phát hiện chủ yếu phản ánh trải nghiệm và nhận thức của những người tham gia phỏng vấn, không nhằm xác định tỷ lệ phổ biến của các vấn đề trong toàn bộ nhóm trẻ em di cư.
Thứ nhất, khung chính sách tạo cơ sở bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em, nhưng việc thụ hưởng trên thực tế vẫn có thể gặp một số rào cản. Các chính sách về chăm sóc sức khỏe trẻ em, đặc biệt là chính sách bảo hiểm y tế đối với trẻ em dưới 6 tuổi, tạo cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế, không phụ thuộc vào việc gia đình có đăng ký thường trú tại nơi cư trú hiện tại hay không. Tuy nhiên, quyền được hưởng chính sách và khả năng tiếp cận dịch vụ trên thực tế không phải lúc nào cũng tương đồng. Trải nghiệm của các gia đình lao động di cư còn chịu ảnh hưởng của thủ tục hành chính, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, khả năng tiếp nhận của cơ sở y tế và điều kiện sinh hoạt, làm việc của cha mẹ.
Thứ hai, thời gian làm việc và điều kiện lao động của cha mẹ là một rào cản đáng chú ý đối với việc sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ. Một phát hiện nổi bật từ các cuộc phỏng vấn là sự không tương thích giữa thời gian làm việc của cha mẹ và thời gian cung cấp một số dịch vụ y tế. Đối với các gia đình lao động di cư, việc nghỉ làm để đưa con đi tiêm chủng, khám bệnh hoặc tư vấn sức khỏe có thể làm giảm thu nhập, ảnh hưởng đến công việc hoặc đòi hỏi phải bố trí người thay thế. Khó khăn này có thể xuất hiện ngay cả khi trẻ thuộc diện được hưởng các chính sách hỗ trợ về y tế. Một số gia đình được phỏng vấn cho biết họ lựa chọn tiêm chủng hoặc khám chữa bệnh dịch vụ có trả phí để chủ động hơn về thời gian và thuận tiện trong việc sắp xếp công việc. Điều này cho thấy quyết định sử dụng dịch vụ y tế không chỉ phụ thuộc vào mức chi phí mà còn liên quan đến thời gian chờ đợi, lịch cung cấp dịch vụ và khả năng chủ động của gia đình. Trong một số trường hợp, chi phí phát sinh có thể được xem như khoản đánh đổi để giảm chi phí cơ hội do nghỉ làm hoặc gián đoạn công việc.
Khuyến nghị
Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực y tế và bảo hiểm y tế cần rà soát, hướng dẫn và tổ chức thực hiện thống nhất các quy định về bảo hiểm y tế đối với trẻ em dưới 6 tuổi, đặc biệt trong trường hợp gia đình thay đổi nơi cư trú. Cần bảo đảm cha mẹ được cung cấp thông tin rõ ràng về thủ tục, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, phạm vi quyền lợi và quy trình sử dụng bảo hiểm y tế khi trẻ khám chữa bệnh tại địa bàn khác nơi cư trú trước đây. Trên cơ sở rà soát quy định pháp luật, cần nghiên cứu khả năng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường sử dụng thông tin định danh và dữ liệu điện tử để hỗ trợ việc xác minh thông tin, thực hiện quyền lợi bảo hiểm y tế của trẻ em. Đồng thời, cần làm rõ điều kiện đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và khả năng tiếp nhận trẻ em tại nơi gia đình đang sinh sống, hạn chế tình trạng gia đình không nắm rõ quyền lợi hoặc gặp khó khăn khi sử dụng dịch vụ.
Các cơ sở khám chữa bệnh và cơ sở y tế thực hiện tiêm chủng cần tăng cường công khai lịch tiêm chủng, lịch khám và tư vấn, hướng dẫn đăng ký hoặc đặt lịch trước nếu điều kiện cho phép. Việc cung cấp thông tin rõ ràng và dễ tiếp cận sẽ giúp cha mẹ chủ động sắp xếp công việc, giảm nguy cơ bỏ lỡ lịch chăm sóc sức khỏe của trẻ và hạn chế những chi phí phát sinh do phải lựa chọn dịch vụ trả phí chỉ vì không phù hợp về thời gian.
Nguyễn Đức Tuyến
Tài liệu tham khảo
DIHR. 2014.
The Availability, Accessibility, Acceptability and Quality (AAAQ) Toolbox: Realising Social, Economic and Cultural Rights Through Facts Based Planning, Monitoring and Dialogue. Copenhagen: The Danish Institute for Human Righsts.
DIHR. 2015.
The AAAQ Toobox: Developing Indicators On The Right To Health. Copenhagen: The Danish Institute for Human Righsts.
-
Tiếp cận dịch vụ y tế cho con cái là thách thức lớn đối với nhiều gia đình lao động di cư tại các đô thị lớn. Dựa trên khung tiếp cận quyền con người AAAQ cùng phương pháp nghiên cứu định tính tại quận Hoàng Mai (nay là phường Tương Mai và phường Hoàng Mai, Hà Nội), nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở do Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới chủ trì đã chỉ rõ những rào cản từ thủ tục hành chính, tính tương thích thời gian lao động của cha mẹ và thực tiễn thụ hưởng chính sách. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị thiết thực nhằm tối ưu hóa chính sách bảo hiểm y tế và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em dưới 6 tuổi thuộc nhóm yếu thế này.
-
Chiều ngày 29/09/2026, tại trụ sở 27 Trần Xuân Soạn, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Kết quả nghiên cứu về kiến thức, thái độ và hành vi chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên dân tộc thiểu số ở tỉnh Thái Nguyên”. Hội thảo nằm trong kế hoạch thực hiện của Nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ 2025-2026 “Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên dân tộc thiểu số ở tỉnh Thái Nguyên (Mã số: KHXH/NV/2025-19) do Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện) là tổ chức chủ trì, TS. Trương Thị Thu Thủy làm chủ nhiệm.
-
Ngày 29 tháng 09 năm 2026, tại Hội trường Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới đã diễn ra Hội thảo “Sử dụng các ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển kinh tế gia đình của người dân tộc Dao và dân tộc Tày ở tỉnh Bắc Kạn (nay là Thái Nguyên) và tỉnh Lạng Sơn”. Hội thảo nằm trong kế hoạch thực hiện của Nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ “Sử dụng các ứng dụng công nghệ thông tin của người dân các dân tộc thiểu số ở tỉnh Bắc Kạn (nay là Thái Nguyên) và tỉnh Lạng Sơn trong phát triển kinh tế gia đình” do TS. Trần Thị Thanh Loan làm chủ nhiệm, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện) là đơn vị chủ trì.
-
Ngày 28/09/2026, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện) tổ chức Tọa đàm khoa học “Thực trạng đánh giá sự hài lòng của người dân đô thị về môi trường sống tại thành phố Hà Nội”. Tọa đàm do TS. Trần Quý Long, Trưởng phòng Phòng Nghiên cứu Người cao tuổi, Trẻ em và Phát triển xã hội chủ trì, với sự tham dự của các nhà nghiên cứu thuộc Viện.
-
Sáng ngày 28/09/2026, tại trụ sở 27 Trần Xuân Soạn, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (Viện), Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Hành vi học tập của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt: Một số vấn đề đặt ra”.
-
Sáng 6/11, Hội thảo khoa học Quốc gia do Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (Hội LHPNVN) phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong chuyển đổi số ở Việt Nam hiện nay”. Hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các tổ chức cùng trao đổi, đánh giá thực trạng, nhận diện những rào cản, thách thức về bình đẳng giới trước tình hình mới. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm nữ giới và nam giới có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận, tham gia và thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số ở Việt Nam hiện nay.
-
Sáng ngày 25/06/2026, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (IHFGS) đã có buổi làm việc với Trung tâm ASEAN về Già hoá chủ động và Sáng tạo (ASEAN Center for Active Aging and Innocvation-ACAI).
-
Trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ cấp Bộ “Nâng cao hiểu biết số của người cao tuổi hiện nay vì mục tiêu phát triển con người (qua nghiên cứu ở thành phố Hà Nội và tỉnh Thái Bình)”, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ Phường Cửa Nam tổ chức Hội nghị chia sẻ thông tin và triển khai khảo sát, đánh giá hiểu biết số của người cao tuổi trên địa bàn phường Cửa Nam (Hà Nội) trong bối cảnh chuyển đổi số.. Hoạt động này diễn ra vào đúng dịp kỉ niệm 3 năm ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10/2022-10/10/2025).
-
![]()
-
![]()
-
Nghiên cứu về phân biệt tuổi tác đối với người cao tuổi (NCT) thường tập trung vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe hoặc thị trường lao động, trong khi môi trường gia đình lại ít được chú ý. Bài viết này tổng quan các khung lý thuyết nền tảng về phân biệt tuổi tác đối với NCT, bao gồm thuyết hiện đại hóa, định kiến tuổi tác, phân biệt tuổi tác nhân từ và phân biệt tuổi tác nội tâm hóa, để làm rõ những cơ chế phân biệt đối xử đối với NCT trong môi trường gia đình. Khi đặt trong bối cảnh xã hội Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ từ truyền thống sang hiện đại, bài viết phân tích sự đứt gãy của “chữ Hiếu”, sự tước đoạt quyền tự quyết. Qua đó, nghiên cứu chỉ ra những khoảng trống trong nghiên cứu ở Việt Nam về chủ đề này và đề xuất các hướng nghiên cứu trong tương lai, đồng thời nhấn mạnh việc ứng dụng các phương pháp liên ngành, phối hợp định lượng và định tính để làm rõ hơn các chiều kích tinh vi của phân biệt tuổi tác, góp phần xây dựng các chính sách an sinh xã hội toàn diện hơn vì mục tiêu già
-
Tại Hội thảo “Vai trò của nữ giới trong phát triển nền kinh tế bạc” do Học viện Tài chính tổ chức, TS. Trần Thị Hồng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, đã trình bày tham luận “Vai trò của nữ giới trong kinh tế chăm sóc thông qua cơ chế định giá công việc chăm sóc và các giải pháp chuyển hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế”. Tham luận góp phần làm rõ giá trị kinh tế của công việc chăm sóc, đặc biệt là lao động chăm sóc không được trả công do phụ nữ đảm nhận, đồng thời đề xuất các giải pháp đo lường, ghi nhận và chuyển hóa nguồn lực này thành động lực phát triển kinh tế.
-
Việc chuẩn bị cho tuổi già sẽ giúp cá nhân đảm bảo chất lượng cuộc sống khi về già, đồng thời làm giảm gánh nặng cho hệ thống phúc lợi của nhà nước. Tuy nhiên, chủ đề này còn chưa được quan tâm nhiều ở Việt Nam.
-
Sử dụng phương pháp phân tích tư liệu sẵn có từ các nghiên cứu trong khu vực về ảnh hưởng của cha mẹ di cư đến con cái, bài viết hướng đến nhóm trẻ em trong các gia đình di cư nhằm tìm hiểu những ảnh hưởng của việc cha mẹ di cư đến việc chăm sóc và giáo dục con cái.
-
Nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu và cung cấp những thông tin, hiểu biết sâu sắc về tác động của các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế - xã hội đến mức độ hạnh phúc của người trưởng thành 15-49 tuổi ở Việt Nam. Qua đó cung cấp thông tin cho các sáng kiến chính sách nhằm đảm bảo công bằng và nâng cao hạnh phúc cho người dân trong tiến trình nâng cao chất lượng dân số, phát triển con người ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy một số yếu tố nhân khẩu học, kinh tế - xã hội có ảnh hưởng quyết định đến hạnh phúc của người dân. Những nhóm xã hội như nam giới, dân tộc Kinh, đang kết hôn, trình độ học vấn và mức sống cao, nơi cư trú tại thành thị có mức độ hạnh phúc cao hơn so với các nhóm xã hội khác. Các chính sách phát triển kinh tế - xã hội là điều kiện quan trọng trong việc nâng cao hơn nữa hạnh phúc cho người dân.
-
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, hiện tượng người lao động Việt Nam di cư đi làm việc ở nước ngoài ngày càng phổ biến, kéo theo những biến đổi đáng kể trong cấu trúc và chức năng gia đình. Bài viết phân tích sự biến đổi chức năng kinh tế và chức năng giáo dục trong các gia đình có người di cư lao động quốc tế. Kết quả cho thấy, mặc dù kiều hối do bố, mẹ đi lao động nước ngoài gửi về góp phần cải thiện đời sống và nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục của trẻ, nhưng sự vắng mặt của cha/mẹ trong thời gian dài làm suy giảm chức năng giáo dục trực tiếp, ảnh hưởng đến sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em. Từ đó, tác giả đưa ra kết luận và một số ý kiến của cá nhân về sự biến đổi chức năng kinh tế và giáo dục trong các gia đình có bố, mẹ di cư lao động quốc tế.
-
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi Thư chúc mừng tới các gia đình Việt Nam ở trong nước và nước ngoài, khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình đối với sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Trang thông tin điện tử Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới xin trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung thư.
-
Ngày 28/6 hằng năm là Ngày Gia đình Việt Nam – dịp để tôn vinh những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam, đồng thời khẳng định vai trò của gia đình trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Năm 2026 đánh dấu 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026) với chủ đề "Gia đình hạnh phúc – Quốc gia thịnh vượng", nhấn mạnh thông điệp: xây dựng gia đình hạnh phúc chính là nền tảng quan trọng để phát triển con người, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hướng tới sự phát triển bền vững của quốc gia.
-
Năm 2026 đánh dấu cột mốc 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/06/2001 - 28/06/2026). Nhìn lại chặng đường một phần tư thế kỷ, có thể thấy rõ sự nhất quán và phát triển liên tục trong quan điểm của Đảng về xây dựng gia đình Việt Nam, từ việc xác định gia đình là “tế bào của xã hội” đến việc xây dựng “hệ giá trị gia đình” chuẩn mực trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
-
Nhân kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026), ngày 24/6 tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam qua các thời kỳ - Thực trạng và giải pháp”. Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà quản lý cùng nhau trao đổi, thảo luận về thực trạng, xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam và các giải pháp, kiến nghị xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh trong kỷ nguyên phát triển mới.
| |
-
Đang online:
1
-
Hôm nay:
1
-
Trong tuần:
1
-
Tất cả:
1
|