Hai bài viết phân tích kết quả bầu cử Hội đồng nhân dân cấp Tỉnh nhiệm kỳ 2021 – 2026 của TS. Trần Thị Thanh Loan (Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới),  gồm: (i) “Kết quả bầu cử Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2021–2026: Nhìn từ góc độ giới”; (ii) “Các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ trúng cử Hội đồng nhân dân cấp Tỉnh nhiệm kỳ 2021 – 2026” là những nghiên cứu tiêu biểu theo hướng tiếp cận này.

Các bài viết được xây dựng trên cơ sở phân tích dữ liệu của 6.201 ứng viên tại 63 tỉnh/thành phố kết hợp với 24 phỏng vấn sâu các khách thể gồm ứng cử viên trúng cử và ứng cử viên không trúng cử Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, cán bộ đại diện Hội đồng nhân dân, cán bộ đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ, cán bộ đại diện Mặt trận Tổ quốc và cử tri tại Hà Nội. Dữ liệu được thu thập trong khuôn khổ đề tài khoa học “Một số vấn đề giới trong hoạt động bầu cử Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2021-2026” thực hiện năm 2023, do TS. Trần Thị Thanh Loan là chủ nhiệm, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới là đơn vị chủ trì.

Các bài viết đã cung cấp bức tranh toàn diện về sự tham gia của nam/nữ ứng cử viên, cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trúng cử của nam/nữ ứng cử viên trong cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2021–2026. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nữ ứng cử viên đã đạt yêu cầu cơ cấu theo quy định, song tỷ lệ nữ trúng cử vẫn còn thấp hơn đáng kể so với các mục tiêu đề ra. Mặc dù tỷ lệ nữ đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nhiệm kỳ 2021–2026 đạt mức cao nhất từ trước đến nay (29%), nhưng con số này vẫn chưa chạm tới các chỉ tiêu trong đặt ra trong Nghị quyết số 26/NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban chấp hành Trung ương và các chỉ tiêu trong Chương trình nghị sự về Phát triển bền vững đến năm 2030. Sự chênh lệch đáng kể giữa tỷ lệ trúng cử của nam/nữ ứng cử viên phản ánh những khác biệt về cơ hội và điều kiện tham gia chính trị của hai giới.

Điểm đáng chú ý là dựa trên kết quả phân tích hồi quy đa biến và các dữ liệu phỏng vấn sâu các bài viết đã chỉ ra các yếu tố tác động đến khả năng trúng cử của ứng viên nữ. Khả năng trúng cử của các ứng cử viên tỉ lệ thuận với độ tuổi, trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị. Nhóm ứng cử viên có vị trí nghề nghiệp là lãnh đạo, quản lý có nhiều khả năng trúng cử hơn các nhóm ứng cử viên khác. Năng lực và sự quyết tâm của ứng cử viên là các yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trúng cử của các ứng cử viên. Bên cạnh đó, sự tồn tại của định kiến giới là yếu tố rào cản, ảnh hưởng đến sự tham gia và trúng cử của nữ giới. Những phân tích này không chỉ góp phần lý giải thực trạng mà còn gợi mở các hướng can thiệp nhằm tạo lập môi trường bầu cử công bằng và thuận lợi hơn cho phụ nữ (Kết quả phân tích chi tiết xin xem file đính kèm).

Với cách phân tích kết hợp định lượng và định tính, các bài viết đóng góp thêm bằng chứng thực nghiệm cho nghiên cứu về giới trong cơ quan dân cử ở Việt Nam, đồng thời cung cấp thông tin tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và các tổ chức thúc đẩy bình đẳng giới. Trong bối cảnh chuẩn bị cho kỳ bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031, những kết quả và gợi mở từ các bài viết này có thể được xem như nguồn tham khảo có giá trị cho hoạt động tuyên truyền, đào tạo ứng viên và hoàn thiện cơ chế bảo đảm sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan dân cử.

Trần Thị Thanh Loan

File đính kèm:

 Kết quả bầu cử Hội đồng nhân dân cấp tỉnh 2021-2026 - nhìn từ góc độ giới.pdf

Các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ trúng cử HĐND cấp tỉnh 2021-2026.pdf