Cuốn sách “An ninh công việc của công nhân tại các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ: trường hợp tỉnh Bắc Ninh” do TS. Nguyễn Thị Thanh Hương chủ biên được ra đời dựa trên cơ sở kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học cấp Bộ cùng tên. An ninh công việc của lao động nói chung và công nhân tại các khu công nghiệp nói riêng là vấn đề có ý nghĩa quan trọng bởi nó có tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến các khía cạnh của đời sống con người, đảm bảo thu nhập và các phúc lợi cho người lao động và gia đình của họ. Tuy nhiên an ninh công việc của người lao động cũng như an ninh của công nhân tại các khu công nghiệp còn gặp nhiều khó khăn cần tháo gỡ. Nghiên cứu này đã góp phần vào việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xử lý đúng đắn các vấn đề liên quan và đưa ra được hệ quan điểm góp phần dự báo xu hướng và đề xuất giải pháp chính sách đảm bảo an ninh công việc cho người công nhân tại các khu công nghiệp điển hình của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Nội dung cuốn sách gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết và thực tiễn về an ninh công việc đối với công nhân trong khu công nghiệp. Trong chương này, nhóm tác giả làm rõ một số vấn đề: an ninh công việc và các khái niệm liên quan; các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến an ninh công việc; hệ quả của mất an ninh công việc; khu công nghiệp và đặc điểm lao động việc làm trong khu công nghiệp; phương pháp và các chỉ tiêu đo lường an ninh công việc đối với công nhân trong khu công nghiệp; kinh nghiệm quốc tế về đảm bảo an ninh công việc và xây dựng chính sách an ninh công việc.

Chương 2: Thực trạng an ninh công việc của công nhân tại các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ: trường hợp tỉnh Bắc Ninh. Trong chương này, nhóm tác giả đã trình bày việc rà soát và đánh giá các chính sách hiện hành liên quan đến an ninh công việc của công nhân tại các khu công nghiệp; khái quát về khu công nghiệp ở vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và tỉnh Bắc Ninh trên các khía cạnh thực trạng phát triển và đánh giá sự phát triển này; phân tích thực trạng lao động việc làm tại các khu công nghiệp ở Bắc Ninh từ quy mô lực lượng lao động đến chất lượng của lực lượng lao động, thực trạng an ninh công việc, đồng thời đưa ra đánh giá chung về lao động, công nhân cũng như an ninh công việc của họ tại các khu công nghiệp ở Bắc Ninh.

An ninh công việc của người lao động được thể hiện qua các cảm nhận về việc làm, duy trì việc làm ổn định và tâm lý bất ổn do việc làm không ổn định. Qua nghiên cứu, nhóm tác giả cho thấy, công nhân lao động ở tỉnh Bắc Ninh có tâm lý khá ổn định. Nguyên nhân được cho là có sự nỗ lực cá nhân, sự trợ gúp của gia đình, quan hệ đồng nghiệp trong công ty. Ngoài ra, môi trường làm việc, chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp hay chính sách đào tạo của doanh nghiệp cũng có ảnh hưởng đáng kể đến sự ổn định việc làm của người lao động. Các nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đến an ninh công việc của công nhân lao động là lĩnh vực hoạt động của công ty, chính sách lương thưởng và sự nỗ lực cá nhân của người lao động. Các nhân tố liên quan đến gia đình, người thân, môi trường cư trú cũng có ảnh hưởng đáng kể đến sự ổn định lâu dài của công việc và giúp cho công nhân có tâm lý không sợ mất việc làm, mất thu nhập.

Tuy nhiên, do các lao động phổ thông đặc biệt là lao động nhập cư thiếu chuyên nghiệp, thiếu các kỹ năng đạo đức, nghề nghiệp cơ bản vẫn tồn tại tình trạng không yên tâm, ổn định nơi làm việc, bỏ việc, nhảy việc và cũng có một bộ phận công nhân cảm thấy chưa yên tâm với công việc vì cho rằng doanh nghiệp sản xuất thất thường, không ổn định.

Chương 3: Quan điểm và giải pháp chính sách đảm bảo an ninh công việc đối với công nhân tại các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trên cơ sở phân tích bối cảnh trong và ngoài nước; quan điểm định hướng về an ninh công việc tại các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ: nghiên cứu trường hợp tỉnh Bắc Ninh (quan điểm về đảm bảo an ninh con người, an ninh thu nhập; quan điểm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp; quan điểm về đảm bảo công bằng và quyền lợi của công nhân và người sử dụng lao động), các tác giả đã đưa ra 5 nhóm giải pháp cho vấn đề này. Các nhóm này bao gồm: các giải pháp phát triển khu công nghiệp liên quan đến an ninh công việc; các giải pháp liên quan đến chính sách đối với thị trường lao động; các giải pháp liên quan đến người sử dụng lao động; các giải pháp liên quan đến tổ chức bảo vệ quyền lợi công nhân; các giải pháp liên quan đến bản thân công nhân.

Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách nhằm tìm ra những giải pháp hữu hiệu đảm bảo việc làm, thu nhập cho người lao động, đặc biệt ở vùng kinh tế mang tính đặc thù.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Thu Hà